မိတ်ဆက်

ဓမ္မမိတ်ဆွေများ၊ ဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမတော်များအနက်၌ စူဠဟတ္ထိပဒောပမသုတ်သည် အလွန်အရေးပါသော သုတ်တစ်ပုဒ်ဖြစ်ပါသည်။ "စူဠ" ဟူသည် "ငယ်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြီး "ဟတ္ထိပဒ" ဟူသည် "ဆင်ခြေရာ" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရကာ "ဥပမာ" ဆိုသည်မှာ "နှိုင်းယှဉ်ပြသခြင်း" ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် စူဠဟတ္ထိပဒောပမသုတ်ကို "ငယ်စဉ် ဆင်ခြေရာဥပမာ" ဟု မြန်မာဘာသာဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူနိုင်ပါသည်။ ဤသုတ်သည် ဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်အလင်းရောင်အောက်တွင် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူသော မြတ်တရားသုံးပါးသည် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းကို ဆင်ခြေရာဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ ဟောကြားတော်မူထားပါသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် စူဠဟတ္ထိပဒောပမသုတ်၏ မူလအစ၊ အနှစ်သာရ၊ သင်ကြားပို့ချသော တရားတော်များ၊ နေ့စဉ်ဘဝတွင် အကျိုးရှိစွာ အသုံးချနိုင်မည့် နည်းလမ်းများအား အသေးစိတ်လေ့လာသွားကြပါမည်။

သုတ်တော်၏ မူလအစ

စူဠဟတ္ထိပဒောပမသုတ်သည် သုတ်ပေါင်း (၂၂) သုတ်ပါဝင်သော မဇ္ឈိမနိကာယ်၏ ပဉ္စသတသိက္ခာန်၊ ဒုတိယဝဂ်တွင် လာရှိသော သုတ်တစ်ပုဒ် ဖြစ်ပါသည်။ ဘုရားရှင်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၊ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဤသုတ်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသုတ်ကို ဟောကြားရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ ထိုစဉ်က အယူအဆအမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသော ပရိသတ်များအား သစ္စာတရားကို ထင်ရှားစွာ သိစေရန်နှင့် အမှန်တရားကို မလွဲမသွေ သိရှိနိုင်မည့် နည်းလမ်းကို ညွှန်ပြရန် ဖြစ်ပါသည်။

ထိုအချိန်၌ လူအများတို့သည် အရိယာသူတော်စင်တို့၏ သစ္စာတရားကို မသိရှိကြ၊ အရိယာသူတော်စင်တို့၏ သမာဓိ၊ ဝိမုတ္တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို မသိရှိကြ၊ အရိယာသူတော်စင်တို့၏ နိဗ္ဗာန်ကို မသိရှိကြပါ။ ထို့ကြောင့် ဘုရားရှင်သည် လူအများတို့၏ စိတ်ဓာတ်ကို သိတော်မူ၍ ဆင်ခြေရာဥပမာကို အသုံးပြုကာ အရိယာသူတော်စင်တို့၏ လမ်းစဉ်ကို ရှင်းလင်းစွာ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

သုတ်တော်၏ အနှစ်သာရ

စူဠဟတ္ထိပဒောပမသုတ်၏ အနှစ်သာရသည် အလွန်နက်နဲပြီး ကျယ်ပြန့်လှပါသည်။ အဓိကအားဖြင့် ဤသုတ်သည် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူသော မြတ်တရားသုံးပါးသည် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းကို အထင်အရှား ညွှန်ပြထားပါသည်။

ဘုရားရှင်သည် ဤသုတ်တွင် ဆင်ခြေရာဥပမာကို အသုံးပြု၍ သစ္စာတရားကို ညွှန်ပြတော်မူပါသည်။ မည်သည့်ဆင်ခြေရာကို မဆို မြင်လျှင် ထိုဆင်ခြေရာ၏ အနီးအနားတွင် ဆင်ကြီးရှိနေသည်ကို သိရှိနိုင်သကဲ့သို့၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူသော တရားတို့ကို ကျင့်သုံးသူတိုင်းသည် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်ကို ညွှန်ပြတော်မူပါသည်။

အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဤသုတ်တော်၏ အနှစ်သာရမှာ-

• သီလသည် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး အကုသိုလ်ကင်းစင်သော အကျင့်ကောင်းများကို ကျင့်သုံးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
• သမာဓိသည် စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မနောကမ္မ၊ ဝစီကမ္မ၊ ကာယကမ္မတို့မှ ကင်းလွတ်စေရန် စိတ်ကို အာရုံတစ်ခုတည်း၌ ထားရှိခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
• ပညာသည် အမှန်တရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ဤသုံးပါးကို အဆက်မပြတ် ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်တရားကို ထင်ရှားစွာ သိမြင်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

သုတ်တော်မှ သင်ကြားပို့ချသော အဓိကหลักธรรมများ

စူဠဟတ္ထိပဒောပမသုတ်တွင် အောက်ပါအဓိကหลักธรรมများကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။

၁. ဆင်ခြေရာဥပမာ (ဟတ္ထိပဒောပမ)

ဘုရားရှင်သည် ဤသုတ်တွင် ဆင်ခြေရာဥပမာကို အသုံးပြု၍ သစ္စာတရားကို ညွှန်ပြတော်မူပါသည်။ မည်သည့်ဆင်ခြေရာကို မဆို မြင်လျှင် ထိုဆင်ခြေရာ၏ အနီးအနားတွင် ဆင်ကြီးရှိနေသည်ကို သိရှိနိုင်သကဲ့သို့၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူသော တရားတို့ကို ကျင့်သုံးသူတိုင်းသည် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်ကို ညွှန်ပြတော်မူပါသည်။

ဘုရားရှင် မိန့်တော်မူသည်မှာ-

“အကြင်တရားတို့သည် သတ္တဝါတို့၏ ဖြစ်ခြင်း၊ ချုပ်ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း သဘောကို သိမြင်စေတတ်ကုန်၏။ ထိုတရားတို့သည် အရိယာသူတော်စင်တို့၏ သိက္ခာ၊ သမာဓိ၊ ဝိမုတ္တိ၊ နိဗ္ဗာန် အားလုံးတို့၏ အခြေခံ ဖြစ်ကုန်၏။ ဤသို့လျှင် အရိယာသူတော်စင်တို့၏ သိက္ခာ၊ သမာဓိ၊ ဝိမုတ္တိ၊ နိဗ္ဗာန် အားလုံးတို့သည် ဆင်ခြေရာ၌ တည်ကုန်၏။ ဤသို့လျှင် အရိယာသူတော်စင်တို့၏ သိက္ခာ၊ သမာဓိ၊ ဝိမုတ္တိ၊ နိဗ္ဗာန် အားလုံးတို့သည် ဆင်ခြေရာ၌ တည်ကုန်၏။”

ဤပွင့်တော်မူသော ဘုရားရှင်တို့၏ သစ္စာတရားသည် ဆင်ခြေရာကဲ့သို့ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုဆင်ခြေရာကို မြင်လျှင် ဆင်ကြီးကို သိနိုင်သကဲ့သို့၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတရားတို့ကို ကျင့်သုံးလျှင် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို သိနိုင်ပါသည်။

၂. သီလ (အကျင့်ကောင်း)

သီလသည် အရိယာသူတော်စင်တို့၏ လမ်းစဉ်၏ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်ပါသည်။ သီလဟူသည် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် မကောင်းမှုရှောင်၍ ကောင်းမှုပြုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ငါးပါးသီလ၊ ရှစ်ပါးသီလ၊ ဆယ်ပါးသီလ စသည်တို့သည် သီလ၏ အကျဉ်းချုပ်များ ဖြစ်ပါသည်။ သီလကို စောင့်ထိန်းခြင်းဖြင့် စိတ်၏ ကြည်လင်မှုကို ရရှိစေပြီး သမာဓိကို ပွားများရန် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ခိုင်ခံ့စေပါသည်။

ဘုရားရှင်သည် သီလ၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အောက်ပါအတိုင်း ဟောတော်မူပါသည်။

“အကြင်သူသည် သီလကို စောင့်ထိန်း၏။ ထိုသူသည် မကြောက်မလန့်၊ စိတ်ကြည်လင်ရွှင်ပျ ဖြစ်၏။ မကောင်းသော အမှုများမှ ကင်းလွတ်သဖြင့် စိတ်အေးချမ်းသာယာ၏။”

၃. သမာဓိ (စိတ်တည်ငြိမ်ခြင်း)

သမာဓိဟူသည် စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ စိတ်ကို အာရုံတစ်ခုတည်း၌ စုစည်းထားခြင်းဖြင့် သမာဓိကို ရရှိစေပါသည်။ သမာဓိသည် စိတ်၏ တည်ငြိမ်မှု၊ ဉာဏ်၏ ထက်မြက်မှု၊ အသိစိတ်၏ ပြတ်သားမှုတို့ကို ပေးစွမ်းပါသည်။ သမာဓိကောင်းမွန်မှသာ ပညာကို ထက်ထက်မြက်မြက် ပွားများနိုင်ပါသည်။

သမာဓိ၏ အကျိုးကျေးဇူးမှာ-

“သမာဓိသည် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်၏။ သမာဓိသည် ပူဆွေးသောကတို့ကို ငြိမ်းအေးစေ၏။ သမာဓိသည် စိတ်ကို လွတ်မြောက်စေ၏။”

၄. ပညာ (အမှန်တရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း)

ပညာသည် အမှန်တရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သစ္စာလေးပါး၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ စသည်တို့ကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ပညာသည် မောဟကို ပယ်ဖျောက်၍ လောကကို အမှန်အတိုင်း မြင်စေပါသည်။ ပညာထက်မြက်မှသာ လောကီ၊ လောကုတ္တရာ အကျိုးစီးပွားတို့ကို ရရှိနိုင်ပါသည်။

ပညာ၏ အကျိုးကျေးဇူးမှာ-

“ပညာသည် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို ညွှန်ပြ၏။ ပညာသည် အမှောင်ကို ဖယ်ရှား၍ အလင်းရောင်ကို ပေး၏။ ပညာသည် ကိလေသာတို့ကို ပယ်ဖျောက်၏။”

၅. မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း

ဤသုတ်တော်၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူသော တရားသုံးပါးသည် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းကို ညွှန်ပြရန် ဖြစ်ပါသည်။ ဆင်ခြေရာကို မြင်လျှင် ဆင်ကြီးကို သိနိုင်သကဲ့သို့၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ကို ကျင့်သုံးလျှင် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို ထင်ရှားစွာ သိမြင်နိုင်ပါသည်။ ဤတရားသုံးပါးကို အဆက်မပြတ် ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် အရိယာဖြစ်တော်မူ၍ မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိနိုင်ပါသည်။

နေ့စဉ်ဘဝတွင် အကျိုးရှိစွာ အသုံးချနိုင်မည့် နည်းလမ်းများ

စူဠဟတ္ထိပဒောပမသုတ်တွင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော အနှစ်သာရများကို နေ့စဉ်ဘဝတွင် အကျိုးရှိစွာ အသုံးချနိုင်ပါသည်။

• သီလကို စောင့်ထိန်းခြင်း:
  • နေ့စဉ် ငါးပါးသီလကို စောင့်ထိန်းပါ။ မကောင်းမှုပြုမိလျှင်လည်း ဝန်ခံ၍ နောင်မမှားအောင် ကြိုးစားပါ။
  • အိမ်သူအိမ်သားများနှင့် ဆွေမျိုးများအပေါ် သစ္စာရှိစွာနှင့် ချစ်ခင်စွာဆက်ဆံပါ။
  • အလုပ်ခွင်၌ တာဝန်ကျေပွန်စွာနှင့် မေတ္တာဖြင့် ဆောင်ရွက်ပါ။
• သမာဓိကို ပွားများခြင်း:
  • နေ့စဉ် အချိန်ပေး၍ ဘာဝနာ (သမ္မထ၊ ဝိပဿနာ) ကို ပွားများပါ။
  • စိတ်ကို အာရုံတစ်ခုတည်း၌ စုစည်းရန် ကြိုးစားပါ။ ဥပမာ - အသက်ရှုခြင်း၊ ဘုရားဂုဏ်တော် စသည်တို့ကို အာရုံပြုပါ။
  • အလုပ်လုပ်နေစဉ် သတိနှင့် ပြုလုပ်ပါ။
• ပညာကို ရှာမှီးခြင်း:
  • ဓမ္မစာပေများကို လေ့လာဖတ်ရှုပါ။
  • ဆရာသမားကောင်းတို့၏ အဆုံးအမကို နာယူ၍ အမှန်တရားကို သိမြင်အောင် ကြိုးစားပါ။
  • ဖြစ်သမျှ အကြောင်းအရာတို့ကို သတိ၊ သမ္ပဇဉ်း (သိတတ်ခြင်း) နှင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပါ။
• အလုပ်ခွင်၌ အသုံးချခြင်း:
  • တာဝန်ကို သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဖြင့် ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ပါ။
  • အလုပ်လုပ်နေစဉ် အမှားမရှိအောင် သတိထားပါ။
  • အလုပ်ခွင်၌ မေတ္တာ၊ ကရုဏာဖြင့် ဆက်ဆံပါ။
• မိသားစုဘဝ၌ အသုံးချခြင်း:
  • မိသားစုဝင်များအပေါ် နားလည်မှုနှင့် သည်းခံမှုဖြင့် ဆက်ဆံပါ။
  • အချင်းချင်း ကူညီဖေးမပါ။
  • ကလေးသူငယ်များကို သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဖြင့် ပြုစုပျိုးထောင်ပါ။

ဤနည်းလမ်းများဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝတွင် ကျင့်သုံးခြင်းအားဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ငြိမ်းချမ်းသာယာ၍ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း အကျိုးပြုနိုင်ပါသည်။

နိဂုံး

စူဠဟတ္ထိပဒောပမသုတ်သည် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းကို ဆင်ခြေရာဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ ဟောကြားတော်မူထားသော မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ အဆုံးအမတော် ဖြစ်ပါသည်။ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူသော တရားသုံးပါးကို အဆက်မပြတ် ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် အရိယာဖြစ်တော်မူ၍ ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသုတ်တော်မှ သင်ခန်းစာများကို နေ့စဉ်ဘဝတွင် အကျိုးရှိစွာ အသုံးချ၍ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ငြိမ်းချမ်းသာယာ၍ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း အကျိုးပြုနိုင်ကြပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်းတောင်းအပ်ပါသည်။