ဓမ္မစကြာတရားတော် - ပထမဦးဆုံး တရားတော်
ရေးသားသူ: Buddha24
နိဒါန်း
ဘုရားရှင်အလောင်းတော် သိဒ္ဓတ္ထဂေါတမသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးနောက် ပထမဦးဆုံးသော တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုတရားတော်သည် သာသနာတော်ကြီး၏ အစအဖြစ်လည်း တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ သတ္တဝါတို့၏ ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အခြေခံကျသော အသိပညာများကို ပေးစွမ်းတော်မူခဲ့သည်။ ထိုတရားတော်ကို "ဓမ္မစကြာတရားတော်" ဟု ခေါ်တွင်ပြီး၊ ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့အား ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဓမ္မစကြာတရားတော်သည် အလွန်အရေးကြီးပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနှစ်သာရကို ဖော်ပြသော အခြေခံတရားတော် ဖြစ်သည်။
ဓမ္မစကြာတရားတော်၏ အစ
ဘုရားရှင်သည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးနောက် ခုနစ်ပါတ်ကြာမျှ မြတ်စွာဘုရားဖြစ်တော်မူခြင်း၏ အရသာကို ခံစားတော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပထမဦးဆုံးသော တရားဟောကြားခြင်းအတွက် စဉ်းစားတော်မူသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် မိမိ၏တရားတော်ကို မည်သူ့အား ဟောကြားရမည်ကို ဆင်ခြင်တော်မူသည်။ ထိုအချိန်တွင် ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ဘက်မှ အထောက်အပံ့ပြုခဲ့သော သူများဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုပဉ္စဝဂ်ငါးဦးအား ပထမဦးဆုံးသော တရားတော်ကို ဟောကြားရန် ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်။
ထိုအချိန်အခါက ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့သည် ဗာရာဏသီမြို့၊ ဣသိပတန-မရဂဒါဝုန်တောတွင် သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူကြသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးနောက် လူ့ပြည်သို့ ကြွတော်မူကာ ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့အား ရှာဖွေတော်မူသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုတောသို့ ရောက်တော်မူသောအခါ ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့သည် အဝေးမှ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို မြင်ကြသော်လည်း၊ မိမိတို့၏ အကျင့်သိက္ခာကို စွန့်ခွာသွားသောကြောင့် အနည်းငယ် အထင်အမြင် လျော့နေသည်။ သို့သော်လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြောင့် အနီးသို့ ချဉ်းကပ်လာကြပြီး၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ထံမှ တရားနာယူကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဓမ္မစကြာတရားတော်သည် ပထမဦးဆုံးသော တရားတော်အဖြစ် စတင်ဟောကြားတော်မူခြင်း ခံရသည်။ ဤတရားတော်သည် သာသနာတော်၏ အလင်းရောင်ကို စတင်ပေးခဲ့သည်။
ဓမ္မစကြာတရားတော်၏ အနှစ်သာရ (အရေးကြီးသော အကြောင်းအရာများ)
ဓမ္မစကြာတရားတော်၏ အနှစ်သာရသည် အလွန်အရေးကြီးပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အခြေခံ ကျင့်စဉ်များကို ဖော်ပြထားသည်။ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များကို ဟောကြားတော်မူသည်။
- ဥပါဒ်၊ သက္က၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ (အဆုံးစွန် အမှန်တရား လေးပါး) - ဤသည်မှာ "အရှုယ် (Ariya Sacca)" ဟု ခေါ်တွင်ပြီး၊ ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းနှင့် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် လမ်းစဉ်ကို ဖော်ပြသည်။
- မဇ္ဈိမပဋိပဒါ (အလယ်အလတ် ကျင့်စဉ်) - ဤသည်မှာ ဘဝ၏ အစွန်းရောက် နှစ်ပါးကို ရှောင်ရှားပြီး၊ မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိရန် ကျင့်ရမည့် အလယ်အလတ် ကျင့်စဉ် ဖြစ်သည်။
ဥပါဒ်၊ သက္က၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ (အရှုယ် လေးပါး)
အရှုယ် လေးပါးသည် လူတိုင်းကြုံတွေ့နေရသော အမှန်တရားများ ဖြစ်သည်။ ဤအရှုယ် လေးပါးကို နားလည်ခြင်းဖြင့် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရန် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေနိုင်မည်။
- ဒုက္ခ (ဆင်းရဲ): မွေးဖွားခြင်း၊ အိုမင်းခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း၊ မနှစ်သက်သော အရာများနှင့် တွေ့ဆုံရခြင်း၊ နှစ်သက်သော အရာများနှင့် ကွဲကွာရခြင်း၊ လိုချင်တပ်မက်သမျှ မရရှိခြင်း စသည်တို့သည် ဆင်းရဲများ ဖြစ်ကြသည်။ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးသည်ပင်လျှင် ဆင်းရဲဖြစ်၏။
- သမုဒယ (ဆင်းရဲ၏ အကြောင်း): ဆင်းရဲ၏ အကြောင်းရင်းမှာ တဏှာ (တပ်မက်ခြင်း) ဖြစ်သည်။ ကာမတဏှာ (အာရုံငါးပါးကို တပ်မက်ခြင်း)၊ ဘဝတဏှာ (ဖြစ်ချင်သော ဆန္ဒ)၊ ဝိဘဝတဏှာ (မဖြစ်ချင်သော ဆန္ဒ) တို့သည် လူသားတို့၏ ဆင်းရဲဒုက္ခကို ဖြစ်စေသည်။
- နိရောဓ (ဆင်းရဲချုပ်ရာ): ဆင်းရဲ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော တဏှာကို လုံးဝ ပယ်ဖျောက်လိုက်လျှင် ဆင်းရဲဒုက္ခသည် ချုပ်ငြိမ်းသွားသည်။ ဤအခြေအနေကို နိဗ္ဗာန် ဟု ခေါ်သည်။
- မဂ္ဂ (ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်း): ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ရှိရန် လမ်းစဉ်မှာ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ (အလယ်အလတ် ကျင့်စဉ်) ဖြစ်သည်။
မဇ္ဈိမပဋိပဒါ (အလယ်အလတ် ကျင့်စဉ်)
မဇ္ဈိမပဋိပဒါသည် ဘဝ၏ အစွန်းနှစ်ပါးကို ရှောင်ရှားသော ကျင့်စဉ်ဖြစ်သည်။ အစွန်းနှစ်ပါးဟူသည် -
- ကာမသုခလ္လကာနုယောဂ: အာရုံငါးပါးကို အလွန်အကျွံ ခံစားခြင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာကို အလွန်အကျွံ လိုလားခြင်း။
- အတ္တကိလမထာနုယောဂ: ကိုယ်ကို အလွန်အကျွံ ညှင်းဆဲခြင်း၊ အလွန်အကျွံ ခက်ခဲသော ကျင့်စဉ်များကို ကျင့်ခြင်း (ဥပမာ - အစာငတ်ခံခြင်း၊ အိပ်ရေးမပျော်ခြင်း)။
ဤအစွန်းနှစ်ပါးကို ရှောင်ရှားပြီး ကျင့်ရမည့် အလယ်အလတ် ကျင့်စဉ်မှာ "အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်" ဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ -
- သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သော အမြင်)
- သမ္မာသင်္ကပ္ပ (မှန်ကန်သော အကြံအစည်)
- သမ္မာဝါစာ (မှန်ကန်သော စကား)
- သမ္မာကမ္မနၱ (မှန်ကန်သော အလုပ်အကိုင်)
- သမ္မာအာဇီဝ (မှန်ကန်သော အသက်မွေးမှု)
- သမ္မာဝါယာမ (မှန်ကန်သော အားထုတ်မှု)
- သမ္မာသတိ (မှန်ကန်သော အောက်မေ့ခြင်း)
- သမ္မာသမာဓိ (မှန်ကန်သော သမာဓိ)
ဤအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်ကို ကျင့်ကြံခြင်းအားဖြင့် တဏှာကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ပြီး၊ နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ဓမ္မစကြာတရားတော်မှ ပွင့်ထွက်လာသော အခြားအယူအဆများ
ဓမ္မစကြာတရားတော်တွင် အရှုယ် လေးပါးနှင့် မဇ္ဈိမပဋိပဒါအပြင် အောက်ပါ အရေးကြီးသော အယူအဆများလည်း ပါဝင်သည်။
- ဥဒါန်းကျူးရင့်တော်မူခြင်း: တရားတော်ကို ဟောကြားအပြီးတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဥဒါန်းကျူးရင့်တော်မူသည်။ ဤသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ပထမဦးဆုံးသော ဥဒါန်း ဖြစ်သည်။
- သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်: မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် မိမိ၏ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ထုတ်ဖော်ပြသတော်မူသည်။
- ပဉ္စဝဂ်တို့၏ တရားကိုယ်အသိ: တရားတော်ကို နာယူပြီးနောက် ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့သည် တရားကိုယ်အသိ (အာရဟတ္တဖိုလ်) ကို ရတော်မူကြသည်။ ဤသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်တွင် ပထမဦးဆုံးသော ရဟန္တာများ ဖြစ်ကြသည်။
- သံဃာတော် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း: ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့ ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခြင်းဖြင့် ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃာ ဟူသော ရတနာသုံးပါး ပြည့်စုံလာသည်။
ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဘဝတွင် အသုံးချနည်း
ဓမ္မစကြာတရားတော်သည် ရှေးခေတ်က တရားတော်ဖြစ်သော်လည်း၊ ယနေ့ခေတ် လူသားတို့၏ ဘဝတွင် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ဤတရားတော်ကို အောက်ပါ နည်းလမ်းများဖြင့် အသုံးချနိုင်သည်။
- ကိုယ့်ကိုယ်ကို နားလည်ခြင်း: အရှုယ် လေးပါးကို နားလည်ခြင်းဖြင့် မိမိ၏ ဘဝတွင် ကြုံတွေ့နေရသော ဆင်းရဲဒုက္ခများ၏ အကြောင်းရင်းကို သိရှိနိုင်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို နားလည်ခြင်း၏ အစ ဖြစ်သည်။
- အလွန်အကျွံ မပြုလုပ်ခြင်း: မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် ဘဝ၏ အစွန်းနှစ်ပါးကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ ဥပမာ - အလွန်အကျွံ စားသောက်ခြင်း၊ အလွန်အကျွံ အလုပ်လုပ်ခြင်း၊ အလွန်အကျွံ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတို့ကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။
- ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခြင်း: မိမိတို့၏ ပြဿနာများ၏ အကြောင်းရင်းကို နားလည်ပြီး၊ အလယ်အလတ် ကျင့်စဉ်ကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်သည်။
- စိတ်ကို အေးချမ်းစေခြင်း: သမ္မာသမာဓိ၊ သမ္မာသတိ စသည်တို့ကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် စိတ်ကို အေးချမ်းစေပြီး၊ ပျော်ရွှင်သော ဘဝကို ဖန်တီးနိုင်သည်။
- မှန်ကန်သော အမြင်ကို မွေးမြူခြင်း: သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် ဘဝကို မှန်ကန်သော အမြင်ဖြင့် မြင်နိုင်ပြီး၊ မှားယွင်းသော လမ်းစဉ်သို့ မရောက်ရှိစေ။
- လူမှုဆက်ဆံရေးကို တိုးတက်စေခြင်း: သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မနၱ စသည်တို့ကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် အခြားသူများနှင့် ကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးကို ထူထောင်နိုင်သည်။
ဘဝတွင် အသုံးချနိုင်သည့် ဥပမာများ
- ကျောင်းသားတစ်ဦး: သင်တန်းတွင် အလွန်အကျွံ အိပ်ရေးပျက်ခံကာ စာကျက်ခြင်း (အတ္တကိလမထာနုယောဂ) သို့မဟုတ် အလွန်အကျွံ အနားယူကာ မကျက်ခြင်း (ကာမသုခလ္လကာနုယောဂ) ကို ရှောင်ရှားပြီး၊ သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ အချိန်ကို ခွဲဝေပြီး စာကျက်ခြင်းသည် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ ဖြစ်သည်။
- အလုပ်သမားတစ်ဦး: အလုပ်တွင် အလွန်အကျွံ အားထုတ်၍ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်ကို အလွန်အကျွံ ပေါ့ပေါ့ဆဆ ပြုလုပ်ခြင်းကို ရှောင်ရှားပြီး၊ မိမိ၏ အလုပ်ကို တာဝန်သိသိဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်းသည် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ ဖြစ်သည်။
- မိသားစုအရေး: မိသားစုဝင်များနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် အလွန်အကျွံ စကားများခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အကျွံ တိတ်ဆိတ်နေခြင်းကို ရှောင်ရှားပြီး၊ နားထောင်ခြင်း၊ နားလည်ခြင်း၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် ဆက်ဆံခြင်းသည် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ ဖြစ်သည်။
- စိတ်ခံစားမှုများ: ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ပျော်ရွှင်ခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်း စသည်တို့ကို အလွန်အကျွံ မဖြစ်စေဘဲ၊ ထိုခံစားမှုများကို နားလည်ပြီး လွှမ်းမိုးနိုင်အောင် ကျင့်ကြံခြင်းသည် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ ဖြစ်သည်။
"အရှုယ် (Ariya Sacca) လေးပါးကို နားလည်ခြင်းဖြင့် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် လမ်းစဉ်ကို ရှာဖွေနိုင်သည်။ မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။"
နိဂုံး
ဓမ္မစကြာတရားတော်သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ပထမဦးဆုံးသော တရားတော်ဖြစ်ပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနှစ်သာရကို ဖော်ပြသော အခြေခံကျသော တရားတော် ဖြစ်သည်။ အရှုယ် လေးပါးနှင့် မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို ဟောကြားတော်မူခြင်းဖြင့် သတ္တဝါတို့အား ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် လမ်းညွှန်တော်မူခဲ့သည်။ ဤတရားတော်ကို နားလည်ပြီး မိမိတို့၏ ဘဝတွင် အသုံးချနိုင်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဘဝကို ဖန်တီးနိုင်ပြီး၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိရေးအတွက် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေမည် ဖြစ်သည်။ ဓမ္မစကြာတရားတော်သည် သာသနာတော်၏ အစအဖြစ်သာမက၊ ထာဝရ တည်တံ့မည့် အလင်းရောင် ဖြစ်သည်။