ලෝක ධම්ම ජාතකය (Loka Dhamma Jataka)

ලෝක ධම්ම ජාතකය (Loka Dhamma Jataka)

ඉතින්, ඒ ඈත අතීතයේ, බරණැස් නුවර රජකම් කළ බ්‍රහ්මටත්ත නම් රජ්ජුරුවන්ගේ රාජධානියේ, එක් අසිරිමත් සිදුවීමක් සිදුවන්නට විය. ඒ, ලෝකයෙහි ස්වභාව ධර්මයන් පිළිබඳව ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දුන්, අනුකම්පාවෙන් පිරි කතාවකි. එකල, ඒ රාජධානියේ, මහත් ධනවත්, ගුණවත්, දුප්පතුන්ට පිහිට වන, සැදැහැවත් වෙළඳ මහතෙකු වාසය කළේය. ඔහු නමින් සුදර්ශන නම් විය. සුදර්ශන වෙළෙන්දා, තම ව්‍යාපාර කටයුතු වලින් පමණක් නොව, තම හදවතේ තිබූ මානුෂිකත්වය නිසාද බොහෝ දෙනාගේ ගෞරවයට පාත්‍ර විය. ඔහු දිනපතා උදෑසන නැඟිට, තම දරුවන් හා බිරිඳ සමඟ කෑම බීම ගෙන, පසුව වෙළඳාමට යනු ඇත. ඔහුගේ බිරිඳ, සුන්දරී නම් වූවාය. ඇයද ස්වාමියාට උපකාර කරමින්, ඉතා ආදර්ශමත් ගෘහිණියක ලෙස කටයුතු කළාය.

දිනක්, සුදර්ශන වෙළෙන්දා තම වෙළඳාමට පිටත්ව යාමට සූදානම් වෙමින් සිටියදී, ඔහු දුටුවේ, ඔහුගේ නිවස ඉදිරිපිට, එක් මහලු ස්ත්‍රියක්, ඉතා දුර්වල තත්ත්වයක, මාර්ගය අසල වාඩිගෙන සිටින බවයි. ඇගේ ඇඳුම් පැළඳුම් අපිරිසිදු වූ අතර, මුහුණේ මහලු පාටට අමතරව, දැඩි වෙහෙසක්ද, දුකක්ද දිස් විය. සුදර්ශනට ඇය දෙස බලනු නොහැකි විය. ඔහුගේ හදවත අනුකම්පාවෙන් පිරී ගියේය. ඔහු වහාම ඇය වෙත ගොස්, කරුණාවෙන් ඇසුවේය:

"අම්බෝ, මෑණියනි, මේ උදෑසන මෙහි, මේ ආකාරයෙන් වාඩි වී සිටින්නේ කුමක් නිසාද? ඔබට අසනීපද? ඔබට යමක් අවශ්‍යද?"

මහලු ස්ත්‍රිය, වෙළෙන්දාගේ හඬ ඇසූ පමණින්, දුර්වල අතින් හිස ඔසවා, ඔහු දෙස බැලුවාය. ඇගේ දෑස් වල කඳුළු පිරී තිබූ අතර, ඇය දුෂ්කර කටහඬකින් මෙසේ කීවාය:

" පුතේ, මම අසරණයි. මට දරුවෙකු නැත, භාර්යාවක් නැත, ඥාතියෙකු නැත. මම මේ ලෝකයේ තනි වී සිටිමි. මට කෑමක් නැත, බොන්නට ජලය නැත, නවාතැනක් නැත. මගේ ජීවිතය අවසන් වන තුරු, මට මේ විදිහට දුක් විඳින්නට සිදුවනු ඇත."

සුදර්ශන වෙළෙන්දා, ඇගේ කතාව අසා, ඔහුගේ හදවත වේදනාවෙන් පිරී ගියේය. ඔහු වහාම ඇගේ අතින් අල්ලා, ඇයව නැඟිටුවා, තම නිවසට කැඳවාගෙන ගියේය. ඔහු ඇයට පිරිසිදු ඇඳුම් ලබා දී, ඇයට හොඳින් කෑම බීම දී, ඇයව සුවපත්වන තුරු නිවසේ තබා ගත්තේය. ඇය සුවපත් වූ පසු, සුදර්ශන ඇයගෙන් ඇසුවේය:

" මෑණියනි, ඔබ මේ ලෝකයේ තනි වී සිටින්නේ කෙසේද? ඔබට කිසිවෙකු නැද්ද?"

මහලු ස්ත්‍රිය, සුසුමක් හෙලමින්, මෙසේ කීවාය: " පුතේ, මම ලෝක ධර්මයන්ට යටත් වූ ස්ත්‍රියක්මි. මම උපන්නෙමි, මහලු වන්නෙමි, රෝගාතුර වන්නෙමි, මරණයට පත් වෙන්නෙමි. මේ ලෝකයෙහි සදාකාලිකව පවතින කිසිවක් නැත. මේ සියල්ලම ස්වභාව ධර්මයයි."

සුදර්ශන වෙළෙන්දා, ඇගේ වචන අසා, පුදුමයට පත් විය. ඔහු කිසි දිනෙක මෙවැනි ගැඹුරු සත්‍යයක් අසා නොතිබුණි. ඔහු ඇයගෙන් වැඩිදුරටත් ඇසුවේය: " මෑණියනි, 'ලෝක ධර්ම' යනු කුමක්ද? එය මා දැන ගත යුතු දෙයක්ද?"

මහලු ස්ත්‍රිය, සිනාසෙමින්, මෙසේ කීවාය: " පුතේ, ලෝක ධර්මයන් යනු ජීවිතයේ අපට මුහුණ දීමට සිදුවන දේය. ඒවා නම්: ලාභය, අලාභය, යසස, අපකීර්තිය, නින්දාව, ප්‍රශංසාව, සුඛය, දුක්ඛය. මේ සියල්ලම ජීවිතයේ කොටස්ය. අපට ඒවා පාලනය කළ නොහැක. නමුත් අපට ඒවාට මුහුණ දෙන ආකාරය පාලනය කළ හැකිය."

සුදර්ශන වෙළෙන්දා, ඇගේ ඥානවන්ත කතාව අසා, ඔහුගේ හදවතේ නව ආලෝකයක් දැල්වුණි. ඔහු තවදුරටත් ඇගෙන් මෙසේ ඇසුවේය: " මෑණියනි, මේ ලෝක ධර්මයන්ට මුහුණ දීමට මා කුමක් කළ යුතුද? මට සන්සුන්ව, සාමයෙන් ජීවත් වීමට මා කුමක් කළ යුතුද?"

මහලු ස්ත්‍රිය, ඔහුගේ මුහුණ දෙස බලා, ආදරයෙන් මෙසේ කීවාය: " පුතේ, ඔබ ලෝක ධර්මයන්ට මුහුණ දීමට නම්, ඔබ සහනය (Sahanaya), ධර්මය (Dharmaya), සහ කරුණාව (Karunawa) යන ගුණාංගයන් වඩ වඩාත් වර්ධනය කර ගත යුතුය. ලාභය ලැබුණ විට, සතුටු නොවන්න. අලාභය ලැබුණ විට, දුක් නොවන්න. යසස ලැබුණ විට, අහංකාර නොවන්න. අපකීර්තිය ලැබුණ විට, කම්පා නොවන්න. නින්දාව ලැබුණ විට, කෝප නොවන්න. ප්‍රශංසාව ලැබුණ විට, මාන්න නොවන්න. සුඛය ලැබුණ විට, අවිචාරශීලී නොවන්න. දුක්ඛය ලැබුණ විට, නිර්දය නොවන්න. මේ සියල්ලම ලෝක ධර්මයන් බව සිහි තබා ගන්න. ඒවා නියත වශයෙන්ම වෙනස් වන සුළුය. ලෝකයෙහි කිසිවක් ස්ථිර නැත."

සුදර්ශන වෙළෙන්දා, මේ ඥානවන්ත උපදේශය අසා, ඔහුගේ මුළු ජීවිතයම වෙනස් විය. ඔහු තම නිවසට පැමිණ, තම බිරිඳ, සුන්දරීටද මේ සිදුවීම හා මහලු ස්ත්‍රිය දුන් ඥාණය ගැන පැවසීය. සුන්දරීද ඇගේ ස්වාමියාගේ කතාව අසා, මහත් සේ සතුටට පත් විය. ඔවුන් දෙදෙනාම එකතු වී, එකඟ විය: "අපි අද සිට, මේ ලෝක ධර්මයන් ගැන සිහි තබා ගෙන, සහනය, ධර්මය, සහ කරුණාව යන ගුණාංගයන් වඩ වඩාත් වර්ධනය කර ගනිමු."

ඉන් පසු, සුදර්ශන වෙළෙන්දා හා ඔහුගේ බිරිඳ සුන්දරී, තම ජීවිතයේ සෑම අංශයකම ලෝක ධර්මයන් ගැන සිහි තබා ගෙන කටයුතු කළහ. ඔවුන් තම වෙළඳාමේදී, ලාභයක් ලැබුණත්, අලාභයක් ලැබුණත්, සන්සුන්ව කටයුතු කළහ. ඔවුන් අන් අයට උපකාර කළ අතර, දාන, ශීල, භාවනා යන කුසල කර්මයන්හි නිරත වූහ. ඔවුන්ගේ ජීවිතය සාමයෙන්, සතුටින්, හා සන්සුන් භාවයෙන් පිරී ගියේය. ඔවුන්ගේ කරුණාව හා ධර්මයට අනුකූලව කටයුතු කිරීම නිසා, ඔවුන්ගේ නම බරණැස් නුවර පමණක් නොව, ඈත දුර බැහැරද පැතිර ගියේය. බොහෝ දෙනා ඔවුන්ගෙන් ඥාණය හා සහනය ගැන ඉගෙන ගත්හ.

මහලු ස්ත්‍රිය, සුදර්ශන වෙළෙන්දාට දුන් ලෝක ධර්මයන් පිළිබඳ ඥාණය, බුදුරජාණන් වහන්සේ, තමන් වහන්සේගේ අතීත ජීවිතයක, බෝසතාණන් වහන්සේ ලෙස, ලෝක ධර්මයන් යනු කුමක්ද, ඒවාට මුහුණ දිය යුත්තේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව, ධර්මය, සහනය, හා කරුණාව යන ගුණාංගයන් වඩ වඩාත් වර්ධනය කර ගැනීමෙන් බව, බරණැස් නුවර රජකම් කළ සුදර්ශන නම් වෙළෙන්දා ලෙස, අසරණ මහලු ස්ත්‍රියකට ඥාණය දුන් සිදුවීම සිහිපත් කරමින්, සත්වයාට ධර්මය දේශනා කළහ.

ඒ මහලු ස්ත්‍රිය, තවත් එක්තරා අවතාරයක, අප දුටු ධර්මය, ශ්‍රාවකයෙකු ලෙස, අපට ධර්මය දේශනා කළ අතර, බුදුරජාණන් වහන්සේ, ලෝක ධර්මයන් පිළිබඳ ඥාණය, බෝධිසත්ව අවධියේදී, ප්‍රඥාව හා අනුකම්පාව සමග, සතර බඹසර ගුණයෙන්, සත්වයාට අවබෝධ කර දුන් සිද්ධියයි.

කතාවේ අන්තර්ගතය:

බෝසතාණන් වහන්සේ, අතීතයේ බරණැස් නුවර සුදර්ශන නම් වෙළෙන්දෙකු ලෙස උපන් විට, අසරණ මහලු ස්ත්‍රියකගෙන් ලෝක ධර්මයන් (ලාභ, අලාභ, යසස, අපකීර්තිය, නින්දාව, ප්‍රශංසාව, සුඛය, දුක්ඛය) පිළිබඳ ඥාණය ලබා ගත්හ. ඔහු එම ඥාණය තම ජීවිතයේදී යොදා ගෙන, සහනය, ධර්මය, හා කරුණාව යන ගුණාංගයන් වඩ වඩාත් වර්ධනය කර ගනිමින්, සාමයෙන්, සතුටින්, හා සන්සුන් භාවයෙන් ජීවත් විය. මෙම කතාවෙන්, ලෝක ධර්මයන් යනු ජීවිතයේ අනිවාර්ය කොටස් බවත්, ඒවාට මුහුණ දිය යුත්තේ සහනය, ධර්මය, හා කරුණාව යන ගුණාංගයන්ගෙන් බවත් ඉගැන්වෙයි.

කදිම ධර්මය:

"ලෝකයෙහි කිසිවක් ස්ථිර නැත. සියල්ල වෙනස් වෙයි. ලාභය, අලාභය, යසස, අපකීර්තිය, නින්දාව, ප්‍රශංසාව, සුඛය, දුක්ඛය - මේ සියල්ලම ලෝක ධර්මයන් ය. ඒවාට මුහුණ දිය යුත්තේ සහනය, ධර්මය, හා කරුණාව යන ගුණාංගයන්ගෙන් යුතුවය."

බාරමියෙන් බට පාරමිතාව:

ප්‍රඥා පාරමිතාව