අච්චිචංඤාතක

පුරාණ කාලයේ බරණැස් රජයට අධිපති වූ බ්‍රහ්මදත්ත නම් රජ කෙනෙකු විය. උන්වහන්සේ ධර්මිෂ්ඨ, සාධු ගුණයෙන් යුත්, තම රාජ්‍යයේ සත්පුරුෂයන්ටත්, දුර්ජනයන්ටත් සමානව ධර්මය පසිද්ධ කළහ. උන්වහන්සේට මහා රාජ සම්පත්තියක්ද, මහා සෙනාවද, මහා ධනස්කන්ධයක්ද විය. එසේ වුවද, උන්වහන්සේගේ සිත තුළ කිසිම ආකාරයක අහංකාරයක්, මානයක් හෝ තණ්හාවක් නොවීය. උන්වහන්සේගේ අග මෙහෙවර වූයේ බුදු, පසේබුදු, රහතුන් වහන්සේලාට හා පරාක්‍රමවන්තයන්ට දාන, ශීල, භාවනා ආදී ධර්මයන්ගෙන් උපකාර කිරීමයි.

එක් දවසක්, උන්වහන්සේ තම රාජ සභාවේ වැඩ සිටින විට, සභාවට පැමිණි එක්තරා බමුණෙක් රජුට මෙසේ කීය:

"මහරජ, ඔබතුමන් ඉතා ධර්මිෂ්ඨ රජෙක් වෙති. එනමුත්, ඔබ වහන්සේගේ රාජ්‍යයේ ඇති ධන සම්පත්, ස kasv ගොඩින් ගොඩට සකසා ඇත්තේ, ඔබ වහන්සේගේම ඥාතීන් විසින් පමණි. එබැවින්, ඔබ වහන්සේටත්, ධර්මයටත්, සැබෑ ඥාතීත්වයත් අතර පරතරයක් ඇත."

බමුණාගේ කතාව අසා, රජතුමාගේ සිත තුළ ධර්මය ගැන, ඥාතීත්වය ගැන, හා ධර්මයේ මහිමය ගැන ගැඹුරු කල්පනාවක් පහළ විය. රජතුමා සිතුවේ, "මම ධර්මයට අනුව කටයුතු කරනවා. එහෙත්, මගේ ඥාතීන් ධර්මයට අනුව කටයුතු කරනවාද? ඔවුන්ගේ ධනය උපයා ඇත්තේ ධර්මානුකූලවද? නැතහොත් අනුන්ගේ ධනය පැහැරගෙනද?"

රජතුමා, තමාගේ ඥාතීන්ගේ ක්‍රියා කලාපය ගැන විමසා බැලීමට තීරණය කළේය. එදින සිට, රජතුමා තම ඥාතීන්ගේ ක්‍රියා කලාපය රහසින් නිරීක්ෂණය කරන්නට විය. රජතුමාගේ ඥාතීහු, ඉතා ධනවත් වූහ. ඔවුන්ගේ ධනය ඉතා විශාල විය. එනමුත්, ඔවුන්ගේ ධනය උපයා ඇත්තේ, අනුන්ගේ ධනය පැහැරගෙන, අනුන්ගේ දේපොල සූරාගෙන, අනුන්ගේ ශ්‍රමය සූරාගෙන ය. ඔවුන් ධර්මය ගැන නොතැකූහ. ඔවුන්ගේ ජීවිතය වූයේ, ධනය රැස් කිරීම, අනුන් පීඩාවට පත් කිරීම, හා තම රාජ්‍යයට හානි කිරීමයි.

රජතුමා මේ සියල්ල දුටු විට, ඔහුගේ සිත තුළ දැඩි දුකක් හා කෝපයක් ඇති විය. රජතුමා තීරණය කළේ, තම ඥාතීන්ගේ ධනය රාජ්‍යයට පවරාගෙන, එය ධර්මානුකූලව, අසරණයන්ට, දුප්පතුන්ට, හා ධර්මයට උපකාර කිරීමට ය.

රජතුමා තම සේනාව කැඳවා, තම ඥාතීන්ගේ ධනය රාජ්‍යයට පවරා ගන්නා ලෙස නියෝග කළේය. ඥාතීහු, රජුට විරුද්ධව නැගී සිටියහ. ඔවුන් රජුට කීවේ:

"මහරජ, ඔබතුමාගේ ඥාතීන් වූ අපට, අපගේ ධනය අහිමි කිරීමට ඔබට අයිතියක් නැත. අපගේ ධනය අපගේම වෙයි. ඔබතුමා ධර්මය ගැන කතා කරනවා. එනමුත්, ඔබතුමා ධර්මය අනුගමනය කරන්නේ නැහැ."

රජතුමා, ඥාතීන්ට ධර්මය පැහැදිලි කළේය. උන්වහන්සේ කීවේ:

"මම ධර්මය අනුගමනය කරනවා. ධර්මය යනු අනුන්ගේ ධනය පැහැරගෙන, අනුන්ගේ ශ්‍රමය සූරාගෙන, අනුන් පීඩාවට පත් කිරීම නොවෙයි. ධර්මය යනු අනුන්ට උපකාර කිරීම, අසරණයන්ට පිහිට වීම, හා ධර්මය පෝෂණය කිරීමයි. ඔබලා ධර්මයට අනුව කටයුතු කරන්නේ නැහැ. එබැවින්, ඔබලාගේ ධනය රාජ්‍යයට පවරාගෙන, එය ධර්මානුකූලව, අසරණයන්ට, දුප්පතුන්ට, හා ධර්මයට උපකාර කිරීමට මම කටයුතු කරනවා."

ඥාතීහු, රජුගේ කතාව අසා, තමන්ගේ වැරදි තේරුම් ගත්හ. ඔවුන් රජුට සමාව ඉල්ලා, තම ධනය රාජ්‍යයට පවරා දුන්නාහ. රජතුමා, එම ධනයෙන්, අසරණයන්ට, දුප්පතුන්ට, හා ධර්මයට උපකාර කළේය. ධර්මය රාජ්‍යයේ පැතිර ගියේය.

ඉන්පසු, රජතුමා තම රාජ සභාවේදී, බමුණාට කතා කොට කීවේ:

"බමුණ, ඔබ කීවේ සැබෑවකි. මාගේ ඥාතීහු ධර්මයට අනුව කටයුතු කළේ නැත. ඔවුන්ගේ ධනය උපයා ඇත්තේ, අනුන්ගේ ධනය පැහැරගෙන, අනුන්ගේ ශ්‍රමය සූරාගෙන ය. දැන්, මම එම ධනය රාජ්‍යයට පවරාගෙන, එය ධර්මානුකූලව, අසරණයන්ට, දුප්පතුන්ට, හා ධර්මයට උපකාර කිරීමට කටයුතු කරමි. ධර්මය, ධනයට වඩා උසස් ය. ධර්මය, ඥාතීත්වයට වඩා උසස් ය. ධර්මය, සැබෑ සතුට හා සාමයට මඟ සලසයි."

බමුණා, රජුගේ කතාව අසා, ඔහුගේ ධර්මිෂ්ඨකමට, හා ඥානයට ප්‍රශංසා කළේය. රජතුමා, තම ධනය ධර්මානුකූලව, අසරණයන්ට, දුප්පතුන්ට, හා ධර්මයට උපකාර කළේය. ධර්මය රාජ්‍යයේ පැතිර ගියේය.

මෙම කථාවෙන් අපට පෙනී යන්නේ, ධනය උපයා ගැනීමට ධර්මය අනුගමනය කිරීම ඉතා වැදගත් බවයි. ධර්මය, ධනයට වඩා උසස් ය. ධර්මය, සැබෑ සතුට හා සාමයට මඟ සලසයි.

කර්මය, ධනයට වඩා උසස් ය. ධර්මය, සැබෑ සතුට හා සාමයට මඟ සලසයි.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, ධර්මය හා ඥානයෙන් යුත් නායකත්වයක් දැක්වීම.