බුද්ධිමත් කපුටාගේ කතාව (The Story of the Intelligent Crow)

බුද්ධිමත් කපුටාගේ කතාව

ඈත අතීතයේ, ඝන වනයක් මැද, උස මහත් නුග රුකක් විය. ඒ නුග රුකේ මුදුනේ, තමාගේ කුඩා ගුලෙහි, එක් බුද්ධිමත් කපුටෙක් වාසය කළේය. ඔහු නමින් 'චතුර' විය. චතුර නමින්ම සරිලන පරිද්දෙන්ම ඉතාමත් කල්පනාකාරී හා ධෛර්ය සම්පන්න කපුටෙකි. දිනක්, දහවල් කාලයේ, දැඩි සුළඟක් හමමින් තිබියදී, චතුර තම ගුලෙන් පිටතට ආවේය. හදිසියේම, මහා සුළඟකින් නුග රුකේ එක් අත්තක් කැඩී, ඈත අතහැර දැමූ ළිඳක් තුළට පතිත විය. ළිඳ ඉතා ගැඹුරු වූ අතර, එහි ජලයද ඉතාමත් අඩු මට්ටමක පැවතුණි. චතුරට දැඩි පිපාසයක් දැනුනේය. ඔහු ළිඳ අසලට ගොස්, අඩම්තෙල් වතුර දෙස බලා සිටියේය. එහෙත්, කොතරම් උත්සාහ කළත්, තම ගෙලෙන් අඩක්වත් ළිඳ තුළට දමා පානය කිරීමට තරම් ඔහුට ළඟා විය නොහැකි විය. ඔහුට මහත් කලකිරීමක් දැනුනේය. 'අහෝ, මේ ගැඹුරු ළිඳෙන් මට පිපාසය සංසිඳුවා ගන්නට බැරිද?' යයි ඔහු සිතුවේය. ඔහුගේ දෑස් ඈත පිට්ටනිය වෙත යොමු විය. ඔහු දුටුවේ, ළිඳ අසල විසිරී තිබූ කුඩා ගල් කැට සමූහයකි. හදිසියේම, ඔහුගේ බුද්ධිමත් සිත තුළ එක් අදහසක් පහළ විය. ඔහු ඉක්මන් නොවී, සන්සුන්ව ගල් කැට එකින් එක තමාගේ හොටෙන් ගෙන, ළිඳ තුළට දැමීමට පටන් ගත්තේය. මුලදී, ඔහුට මේ ක්‍රියාවෙන් ඵලක් වේදැයි සැක උපන්නද, ඔහු තම උත්සාහය අත්හැරියේ නැත. ගලක් දැමූ විට, ජල මට්ටම ඉතා සුළු වශයෙන් ඉහළ ගියේය. ඔහු තව තවත් ගල් කැට දැමුවේය. ඔහුගේ උත්සාහය අඛණ්ඩව පැවතුණි. ක්‍රමයෙන්, ළිඳේ ජලය ඉහළට නැංඟේය. චතුරගේ මුහුණේ සතුටක් ද, බලාපොරොත්තුවක් ද දිස්විය. ඔහු තවත් ගල් කැට ගෙනැවිත් දැම්මේය. අවසානයේ, ජලය ඔහුට පානය කළ හැකි මට්ටමට පැමිණියේය. ඔහු සතුටින් ළිඳට හිස පහත් කර, සිහිල ළිං ජලය පානය කළේය. ඔහුගේ පිපාසය සංසිඳිණි. ඔහු ළිඳ අසලින් ඉගිලී ගොස්, තමාගේ ගුලට ගොඩ වැදුනේය. ඔහු සිතුවේ, 'තණ්හාවෙන් හෝ කලබලයෙන් නොව, බුද්ධියෙන් හා සන්සුන්ව කටයුතු කළහොත්, ඕනෑම දුෂ්කරතාවයක් ජය ගත හැකිය.' යනුවෙනි.

තවත් දිනක්, චතුර ඈත ගමක සිට තිරිඟු ඇට ගෙන එමින් සිටියේය. ගමෙන් පිටත්වීමට පෙර, ඔහු දුටුවේ, ගම්මුන් විසින් එක් විශාල ගල් කැටියක් මත කුඩා භාජනයක වතුර තබා ඇති බවයි. ඒ භාජනයේ ජලයද, ළිඳේ ජලය මෙන්ම, කපුටාට ළඟා කරගත නොහැකි තරම් පහළ මට්ටමක තිබුනේය. චතුරගේ මතකයට ළිඳේ අත්දැකීම ආවේය. ඔහු තමාගේ හොටෙන් තිරිඟු ඇට කිහිපයක් ගෙන, එම භාජනයේ ජලය තුළට දැම්මේය. තිරිඟු ඇට ජලයේ ගිලී, ජලය ඉහළට තල්ලු කළේය. ඔහු තවත් තිරිඟු ඇට දැම්මේය. ඉක්මනින්ම, ජලය භාජනයේ අද්දරටම පැමිණියේය. චතුර සතුටින් ඒ ජලය පානය කළේය. ඒ අසල සැඟවී සිටි තවත් කපුටෙක් මේ සියල්ල බලා සිටියේය. ඔහු චතුර වෙත පැමිණ, පුදුමයෙන් ඇසුවේය, “චතුර මිත්‍රයා, ඔබ මෙතරම් බුද්ධිමත්ව කටයුතු කරන්නේ කෙසේද? මම මෙතරම් වෙලා මේ ජලය පානය කරන්නට උත්සාහ කළත්, මට කිසිසේත් ළඟා කරගන්නට බැරි වුණා.”

චතුර සිනාසී පිළිතුරු දුන්නේය, “මිත්‍රයා, මේ සියල්ලම බුද්ධියේ බලයයි. කලබල නොවී, සන්සුන්ව කල්පනා කර බැලුවොත්, අපට විසඳුම් ලැබේවි. ළිඳේදී මට මතක් වූයේ, ජලය යමක් තුළ දැමූ විට, එය ඉහළට යන බවයි. ඒ අනුව, මම ගල් කැට ළිඳට දැම්මා. මෙහිදීත්, මම ඒ අත්දැකීම සිහිපත් කරගෙන, තිරිඟු ඇට ජලයට දැම්මා.”

“හොඳයි, මම අද සිට මේ පාඩම ඉගෙන ගන්නවා,” අනෙක් කපුටා කීවේය. “මගේ අනාගතයේදී, මම කලබල නොවී, බුද්ධියෙන් කටයුතු කරනවා.”

චතුර තමාගේ ගමන නැවතත් ආරම්භ කළේය. ඔහු සතුටින් හා තෘප්තිමත්ව සිටියේය, මන්ද ඔහු තමාගේ ඥානයෙන් තවත් සත්වයෙකුට උපකාරී වූ බැවිනි. ඔහුට සිහිපත් වූයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්මයයි: “අල්පේනapi, ධීරෝ, ධම්මං ධාරේයි.” (ඥානවන්තයා, ධර්මය අල්පයකින් හෝ දරයි).

මේ ආකාරයෙන්, බුද්ධිමත් කපුටා, තමාගේ ඥානයෙන්, දුෂ්කර අවස්ථාවන්හිදී තමාටත්, අන් අයටත් උපකාර කරමින්, සසර ගමනේ ඉදිරියට ගියේය.

“ප්‍රඥාව යනු අඳුරෙහි එළියකි; එය අපට නිවැරදි මාවත පෙන්වා දෙයි.”