සත්තු පණ්ඩිත ජාතකය
ඈත අතීතයේ, බරණැස් රජයේ වාසය කළ පාරමිතාධර්මයන්ගෙන් පිරිපුන් බෝසතාණන් වහන්සේ, එක් කලෙක සත්තු පණ්ඩිත නමින් රජකම් කළ සේක. උන්වහන්සේගේ රාජධානිය සශ්රීකත්වයෙන්, සාමයෙන්, සතුටින් පිරී ඉතිරී ගියේය. රජතුමාගේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනය නිසා යටත් වැසියන් සියලු දෙනා සුවසේ ජීවත් වූහ. දඩයම් කිරීම, මරා ගැනීම, අනුන්ගේ දේ පැහැර ගැනීම යන දුර්ගුණ කිසිවක් රාජධානියේ දක්නට නොලැබිණි. සියලු සත් සත්වයා කෙරෙහි දයාවෙන්, කරුණාවෙන් කටයුතු කළ බෝසතාණන් වහන්සේ, සත්යවාදී බව, ධර්මිෂ්ඨ බව යන ගුණයන්ගෙන් අගයනීය වූහ.
එදවස, බරණැස් රජුගේ මාලිගය අසල, රජ මාළිගයට නුදුරින්, එක් අශෝභන, කුණුණු ගඳ හමන, විෂ සහිත සර්පයෙකු ජීවත් විය. මෙම සර්පයා රජමාළිගාවටත්, නගරයටත් මහත් උපද්රවයක් වී පැවතුනි. ළදරුවන්ගේ සිට මහල්ලා දක්වාම, එහි ගමන් කරන සියලුම සත්ත්වයන්ට විෂ අකුණු ගසා මරණයට පත් කළේය. රජතුමා, තම යටත් වැසියන්ගේ දුක්ඛිත තත්වය දැක, දැඩි සේ කම්පාවට පත් වූහ. මෙම සර්පයාගෙන් මිදීමට විවිධ ක්රම උත්සාහ කළද, කිසිදු විසඳුමක් සොයා ගැනීමට නොහැකි විය.
දිනක්, බෝසතාණන් වහන්සේ, තම රාජ සභාවේදී, මෙම සර්පයාගේ උපද්රවය ගැන අසා, ඉතාමත් කණගාටුවට පත් වූහ. “අහෝ, මාගේ යටත් වැසියෝ මේ විෂ සහිත සර්පයා නිසා කොතරම් දුක් විඳිනවාද! මේ පිළිබඳව යම් විසඳුමක් සොයා ගත නොහැකි වීම මගේ රාජ්ය පාලනයට විශාල අඩුපාඩුවකි,” උන්වහන්සේ කඳුළු පිරි දෑසින් පැවසූහ.
සර්පයාගේ විෂ සහිත බව, එහි සතුරුකම, එයින් සිදුවන ම්ලෙච්ඡ ඝාතන ගැන සිතමින්, බෝසතාණන් වහන්සේට සැනසීමක් නොවීය. උන්වහන්සේ, සර්පයාගේ උපද්රවය නැති කිරීමට, ධර්මයෙහි පිහිටා, සාමකාමී විසඳුමක් සොයා ගැනීමේ අටියෙන්, බොහෝ කල්පනා කළහ. අවසානයේ, උන්වහන්සේට එක් අදහසක් පහළ විය.
“මාගේ යටත් වැසියෙනි, මම මෙම විෂ සහිත සර්පයාට මුහුණ දෙන්නට තීරණය කරමි. නමුත්, එය සටනින් හෝ බලහත්කාරයෙන් නොවේ. ධර්මයෙහි පිහිටා, එයට ධර්මය පෙන්වා, එහි දුර්ගුණ නැති කොට, එය සාමකාමී සතෙකු බවට පත් කිරීමට මම උත්සාහ කරන්නෙමි,” බෝසතාණන් වහන්සේ සභාව අමතමින් පැවසූහ.
සභාවේ සිටි සියලු දෙනා, රජුගේ මේ අරමුණ ගැන පුදුමයට පත් වූහ. “ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේට එය කළ නොහැක. එම සර්පයා ඉතාමත් විෂ සහිත, క్రూర සතෙකි. එයට ධර්මය පෙන්වීම යනු, ඔබ වහන්සේගේ ජීවිතය අනතුරට ලක් කිරීමකි,” යැයි අමාත්යවරු කීහ.
නමුත් බෝසතාණන් වහන්සේ, තම අධිෂ්ඨානයෙන් බැහැර වූයේ නැත. “මාගේ යටත් වැසියනි, මම ධර්මයෙහි පිහිටා, සත්යයෙහි බලයෙන්, එයට ධර්මය පෙන්වමි. මට විශ්වාසයි, ධර්මයෙහි බලය, ඕනෑම දුර්ගුණයක්, ඕනෑම క్రూరත්වයක් ජය ගත හැකි බව,” උන්වහන්සේ ස්ථිරව පැවසූහ.
ඊළඟ දින, බෝසතාණන් වහන්සේ, කිසිදු ආරක්ෂාවක් නොමැතිව, එක් අතකින් ධර්ම ග්රන්ථයද, අනෙක් අතින් මල් වට්ටියක්ද රැගෙන, එම සර්පයා ජීවත් වූ ස්ථානයට ගියහ. සර්පයා, රජුගේ පැමිණීම දැක, ඊටත් වඩා క్రోధයෙන්, විෂ වමනය කරමින්, බෝසතාණන් වහන්සේ දෙසට ගමන් කළේය. ඊට අවට සිටි ජනතාව, බියෙන්, ත්රාසයෙන්, දුර ඈත ස්ථානයක සිට බලා සිටියහ.
බෝසතාණන් වහන්සේ, සර්පයාගේ క్రోధය, විෂ සහිත බව දැක, කිසිදු බියක්, සලිතක් නොමැතිව, සන්සුන්ව, ධර්මයෙහි පිහිටා, සර්පයාට මෙසේ කීහ:
“සර්පයා, නුඹ ඉතාමත් විෂ සහිත, క్రూర සතෙකි. නුඹේ විෂ, මාගේ යටත් වැසියන්ගේ ජීවිත අහුරා දමයි. නමුත්, නුඹ ධර්මය නොදන්නා හෙයින්, ඒ ගැන නොදනී. අද, මම නුඹට ධර්මය පෙන්වමි. නුඹගේ క్రూరත්වය, නුඹගේ විෂ, ධර්මය ඉදිරියේ කිසිවක් නොවේ. ධර්මය, සත්යය, කරුණාව, දයාව, මෛත්රිය යන ගුණයන්ගෙන් පිරිපුන් එකකි. මෙම ගුණයන්, නුඹගේ క్రూరත්වය, විෂ, සියල්ල නැති කොට, නුඹට සාමකාමී, ධර්මිෂ්ඨ ජීවිතයක් ගත කිරීමට උපකාරී වනු ඇත.”
බෝසතාණන් වහන්සේ, ධර්ම ග්රන්ථයෙන්, ධර්ම දේශනා සිදු කළහ. උන්වහන්සේ, සත්යය, ධර්මය, කරුණාව, දයාව, මෛත්රිය යන සියලු ධර්ම කරුණු, සර්පයාට තේරෙන භාෂාවෙන්, සෙමින්, සන්සුන්ව පැවසූහ. සර්පයා, මුලදී, ධර්ම දේශනාවට කන් දුන්නේ නැත. එය තව දුරටත් క్రోధයෙන්, විෂ වමනය කරමින්, බෝසතාණන් වහන්සේ දෙසට ගමන් කළේය.
නමුත්, බෝසතාණන් වහන්සේ, තම ධර්මයෙහි පිහිටා, කිසිදු බියක්, සලිතක් නොමැතිව, ධර්මය දේශනා කිරීම නැවැත්වූයේ නැත. උන්වහන්සේ, සර්පයාගේ క్రూరත්වය, විෂ, ධර්මය ඉදිරියේ කිසිවක් නොවන බව, සත්යයෙහි බලය, ධර්මයෙහි බලය, ඕනෑම දුර්ගුණයක්, ඕනෑම క్రూరත්වයක් ජය ගත හැකි බව, සර්පයාට පැවසූහ.
කාලය ගෙවෙත්ම, බෝසතාණන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව, සර්පයාගේ క్రూరත්වය, විෂ, සියල්ල මෘදු කළේය. සර්පයා, බෝසතාණන් වහන්සේගේ ධර්මයෙහි බලය, සත්යයෙහි බලය, කරුණාව, දයාව, මෛත්රිය යන ගුණයන්, සිය හදවතට දැනුණේය. එහි క్రూరත්වය, විෂ, සියල්ල නැති වී ගියේය. සර්පයා, බෝසතාණන් වහන්සේගේ පාමුල වැටී, තම දුර්ගුණ ගැන කන්නලව් කළේය.
“ස්වාමීනි, මම නොදන්නා හෙයින්, ධර්මය නොදන්නා හෙයින්, මම මේ තරම් క్రూර, විෂ සහිත සතෙකු වී සිටියෙමි. ඔබ වහන්සේගේ ධර්මය, මගේ හදවත මෘදු කළේය. මගේ క్రూరත්වය, විෂ, සියල්ල නැති කළේය. මම අද සිට, ඔබ වහන්සේගේ ධර්මයෙහි පිහිටා, සාමකාමී, ධර්මිෂ්ඨ ජීවිතයක් ගත කරන්නෙමි,” සර්පයා කඳුළු පිරි දෑසින් පැවසීය.
බෝසතාණන් වහන්සේ, සර්පයාගේ කන්නලව් අසා, සතුටු වී, එයට ආශිර්වාද කළහ. “නුඹ, අද සිට ධර්මයෙහි පිහිටා, සාමකාමී, ධර්මිෂ්ඨ ජීවිතයක් ගත කරනු ඇත. නුඹගේ දුර්ගුණ, නුඹගේ විෂ, සියල්ල අද සිට නැති වී ඇත,” උන්වහන්සේ පැවසූහ.
එතැන් සිට, එම සර්පයා, කිසිදු క్రూරත්වයක්, කිසිදු විෂයක් නොමැතිව, බෝසතාණන් වහන්සේගේ ධර්මයෙහි පිහිටා, සාමකාමී, ධර්මිෂ්ඨ ජීවිතයක් ගත කළේය. බරණැස් රජුගේ රාජධානිය, සර්පයාගේ උපද්රවයෙන් මිදී, සාමයෙන්, සතුටින්, සශ්රීකත්වයෙන් පිරී ඉතිරී ගියේය. යටත් වැසියන් සියලු දෙනා, බෝසතාණන් වහන්සේගේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනය, ධර්මයෙහි බලය, සත්යයෙහි බලය, කරුණාව, දයාව, මෛත්රිය යන ගුණයන් ගැන ස්තුති කළහ.
සත්තු පණ්ඩිත ජාතකය, අපට උගන්වන්නේ, ධර්මයෙහි බලය, සත්යයෙහි බලය, කරුණාව, දයාව, මෛත්රිය යන ගුණයන්, ඕනෑම දුර්ගුණයක්, ඕනෑම క్రూరත්වයක් ජය ගත හැකි බවයි. අපගේ ජීවිතයේදී, අපටත්, අන් අයටත්, ධර්මය පෙන්වා, සාමකාමී, ධර්මිෂ්ඨ ජීවිතයක් ගත කිරීමට උත්සාහ කළ යුතුය.
කතන්දරයේ සාරාංශය
බෝසතාණන් වහන්සේ, සත්තු පණ්ඩිත රජු වශයෙන්, විෂ සහිත, క్రూర සර්පයෙකුගේ උපද්රවයෙන් තම රාජධානිය බේරා ගත්හ. උන්වහන්සේ, බලහත්කාරයෙන් හෝ සටනින් නොව, ධර්මයෙහි පිහිටා, සත්යය, කරුණාව, දයාව, මෛත්රිය යන ගුණයන්ගෙන් සර්පයාගේ క్రూరත්වය, විෂ, සියල්ල නැති කොට, එය සාමකාමී, ධර්මිෂ්ඨ සතෙකු බවට පත් කළහ.
කතන්දරයේ කතන්දරය
ධර්මයෙහි බලය, සත්යයෙහි බලය, කරුණාව, දයාව, මෛත්රිය යන ගුණයන්, ඕනෑම දුර්ගුණයක්, ඕනෑම క్రూරත්වයක් ජය ගත හැකි බව.
බෝසතාණන් වහන්සේ බිහි කළ බාරමය
ධර්ම ශ්රද්ධා බාරමය - ධර්මයෙහි පිහිටා, සත්යය, කරුණාව, දයාව, මෛත්රිය යන ගුණයන්ගෙන් ඕනෑම දුර්ගුණයක්, ඕනෑම క్రూරත්වයක් ජය ගත හැකි බවට විශ්වාසය.
