අන්දරගිරි ජාතකය

අන්දරගිරි ජාතකය

ඈත අතීතයේ, ඝන වනාන්තරයකින් වට වූ මනරම් ප්‍රදේශයක, අතිශයින් ධනවත්, නමුත් කෲර හා ලෝභ සහගත රජෙක් විසූයේය. ඔහුගේ නම අන්දරගිරි රජු විය. ඔහු තම රාජධානියේ සෑම දෙයකම හිමිකාරයා බවත්, අන් කිසිවෙකුටත් කිසිවක් අයිති නැති බවත් විශ්වාස කළේය. ඔහුගේ මාළිඟාව රන්, රිදී, මැණික් ආදියෙන් දිදුලුවද, ඔහුගේ හදවත ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ව, අඳුරෙන් හා ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පිරී තිබුණි. ඔහු දිනෙන් දින ධනය රැස් කරමින්, තම සේවකයන් හා දරුවන් පවා සූරාකමින්, ඔවුන්ගේ ජීවිත දුෂ්කර කළේය. ඔහුගේ මහා ධනය නිසා ඔහුට කිසිදු මිතුරෙකු නොවීය. ඔහු නිතරම භයෙන් හා සැකයෙන් පසුවූයේ, තමා රැස් කළ ධනය යමෙකු විසින් පැහැර ගනීවි යැයි බියෙනි. රාජ සභාවේදී ඔහු කිසි විටෙකත් සිනාසුනේ නැත. ඔහුගේ මුහුණ සෑම විටම කෝපයෙන් හා අතෘප්තියෙන් දිස් විය. ඔහු ආහාරයට ගත්තේ සේවකයන් විසින් ඔහු වෙනුවෙන් සකස් කරන ලද අතිශයින් මිල අධික, නමුත් රසයෙන් තොර ආහාර පමණි. ඔහුට සතුටක්, සාමයක් දැනුනේ නැත. ඔහුගේ එකම සතුට වූයේ තම ධන භාණ්ඩාගාරයේ අගුළු දමා, එහි අගනා සම්පත් ගණන් බැලීම පමණි.

දිනක්, අන්දරගිරි රජුගේ රාජධානියේ දැඩි නියඟයක් ඇති විය. ගංගා, ඇළ, කුඩා දොළ පවා සිඳී ගියේය. භෝග අස්වැන්න නැතිව ගොවීන් දුෂ්කරතාවයට පත්වූහ. ජනතාව කුසගින්නෙන් පෙළෙන්නට වූහ. ඔවුන් රජුගෙන් උපකාර පැතුවත්, අන්දරගිරි රජු තම ධනය අන් අයට දීමට අකමැති විය. ඔහු තීරණය කළේ, ජනතාව දුක් වින්දත්, තමාගේ ධනය රැක ගැනීම වඩා වැදගත් බවයි. ඔහු තම සේවකයන්ට අණ දුන්නේ, කිසිවෙකුටත් ධාන්‍ය හෝ ජලය ලබා නොදෙන ලෙසයි. දිනෙන් දින ජනතාවගේ දුක වැඩි විය. රෝග, මරණ බහුල විය. ඔවුන්ගේ කෑගැසීම්, විලාපයන් රාජ මාළිගාව දක්වා ළඟාවූවත්, අන්දරගිරි රජුගේ හදවතේ කිසිදු වෙනසක් වූයේ නැත. ඔහු තම ධන භාණ්ඩාගාරයේ අගුළු දමා, එහි සිසිලස විඳිමින්, පිටත ලෝකයේ සිදුවන විනාශය ගැන කිසිදු තැකීමක් නොකළේය. ඔහු සිතුවේ, තමාගේ ධනය නිසා තමා සදාකල් ජීවත් වන බවයි. ඔහු කිසි විටෙකත් ත්‍යාගශීලී බව, දයාව, කරුණාව යන ගුණාංග ගැන සිතුවේවත් නැත. ඔහුට තිබුණේ එකම එක ගුණය - ලෝභකම.

නියඟය දිගටම පැවතුණු අතර, ජනතාවගේ දුක උච්චාවස්ථාවට පත්විය. එක් දිනක්, අතිශයින් දුර්වල වූ, පිපාසයෙන් පෙළුණු, කුසගින්නෙන් පෙළුණු දරුවෙකු තම මවගේ අතින් අල්ලාගෙන, අඬමින් රජ මාළිගාව වෙත පැමිණියේය. ඔවුන් රජුගෙන් ජලය බිඳුවක් හෝ ආහාර ටිකක් ඉල්ලා සිටියහ. අන්දරගිරි රජු, තම මාළිගාවේ උසින්, ඒ දුප්පත් මව දරුවා දෙස බලා සිටියේය. ඔහු දුටුවේ, දරුවාගේ ඇස්වල දිස් වූ ශෝකය, මවගේ මුහුණේ දිස් වූ నిస్సహాయතාවය. එහෙත්, ඔහුගේ හදවතේ කිසිදු දයාවක් ඇති වූයේ නැත. ඔහු තම සේවකයන්ට අණ දුන්නේ, ඔවුන්ව එළවා දමන ලෙසයි. එම අවස්ථාවේදී, අහසින් එක් අහස් ලාටුවක් (a celestial being) පහළ විය. ඔහු බෝසතාණන් වහන්සේගේ පෙර භවයක් විය. ඔහු දුටුවේ, අන්දරගිරි රජුගේ කෲරත්වය, ජනතාවගේ දුක. ඔහුට එය දරාගත නොහැකි විය. ඔහු අන්දරගිරි රජු ඉදිරියේ පෙනී සිට, කෝපයෙන් කථා කළේය. "අහෝ, අන්දරගිරි රජුනි! ඔබගේ ධනය ඔබ සමඟ ස්වර්ගයට ගෙන යනවාද? ඔබගේ ලෝභකම නිසා ඔබ මේ අසරණ ජනතාව විනාශ කරන්නේද?" යනුවෙන් ඔහු ඇසීය. අන්දරගිරි රජු, අහස් ලාටුවගේ කතාව අසා, තවත් කෝපයට පත්විය. ඔහු කීවේ, "මගේ ධනය මගේය! එය මට පමණක් අයිතියි. මම කිසිවෙකුටත් කිසිවක් දෙන්නේ නැහැ!" යනුවෙනි.

එවිට, අහස් ලාටුව, අන්දරගිරි රජුට ධර්මය දේශනා කළේය. ඔහු කීවේ, "ධනය රැස් කිරීමෙන් කිසිදු ඵලක් නැත. එය දන් දීමෙන්, අසරණයන්ට උපකාර කිරීමෙන් සතුට ලැබේ. ඔබගේ ධනය අද ඔබ අතේ තිබුණත්, හෙට එය ඔබට අහිමි විය හැකිය. නමුත්, ඔබ අන් අයට දුන් දේ, ඔබගේ කීර්තිය, ඔබගේ යහපත් ක්‍රියා, ඒවා සදාකාලයටම පවතිනු ඇත. ඔබගේ ලෝභකම නිසා ඔබ මේ භවයේදීත්, මතු භවයේදීත් දුක් විඳිනවා ඇත." යනුවෙන් ඔහු පැවසීය. අන්දරගිරි රජු, අහස් ලාටුවගේ කතාව අසා, මුලදී එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඔහු තමාගේ ධනය අත්හැරීමට අකමැති විය. එහෙත්, අහස් ලාටුව, තවත් ඉවසිල්ලෙන්, ධර්මය දේශනා කළේය. ඔහු අන්දරගිරි රජුගේ හදවතේ යම් හෝ කුඩා දයාවක බීජයක් සිටුවීමට උත්සාහ කළේය. ඔහු අන්දරගිරි රජුට කියා සිටියේ, "ඔබේ ධනයෙන් අසරණ ජනතාවට ආහාර, ජලය ලබාදෙන්න. එවිට ඔබ සැබෑ සතුටක් ලබනු ඇත." යනුවෙනි.

අහස් ලාටුවගේ අවවාදය, අන්දරගිරි රජුගේ හදවතේ යම් වෙනසක් ඇති කළේය. ඔහු මුලින් කෝපයට පත්වූවත්, දිනෙන් දින ජනතාවගේ දුක, තම මාළිගාවට ළඟාවන විලාපයන්, අහස් ලාටුවගේ අවවාදය ඔහුට මතක් විය. ඔහු තම ධන භාණ්ඩාගාරය දෙස බැලීය. රන්, රිදී, මුතු, මැණික් - මේවා අසරණ ජනතාවගේ කුසගින්න නිවාදැමීමට, පිපාසය සංසිඳුවීමට උපකාරී නොවීය. අවසානයේ, ඔහු තම ලෝභකමට වඩා ජනතාවගේ දුක ජයගන්නට ඉඩ දුන්නේය. ඔහු තම සේවකයන්ට අණ දුන්නේ, ධන භාණ්ඩාගාරය විවෘත කරන ලෙසයි. ඔහු තම ධනයෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් ධාන්‍ය, ජලය, ඖෂධ ආදිය මිල දී ගෙන, අසරණ ජනතාවට බෙදා දුන්නේය. ඔහු තම මාළිගාවේ දොරටු විවෘත කර, කිසිවෙකුටත් කුසගින්නෙන් පෙළෙන්නට ඉඩ නොදුන්නේය. ජනතාව, රජුගේ මෙම වෙනස දැක, මහත් සතුටට පත්වූහ. ඔවුන් රජුට ස්තුති කළ අතර, ඔහුගේ නාමය සුවහස් මුවින් ප්‍රශංසාවට ලක්විය. අන්දරගිරි රජු, ජනතාවගේ සතුට දැක, තම හදවතේ පෙර කිසිදිනෙක නොදුටු සාමයක්, සතුටක් අත් වින්දේය. ඔහුට වැටහුණේ, සැබෑ ධනය යනු අන් අයට උපකාර කිරීම බවයි. ඔහු තම ලෝභකම සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර, ත්‍යාගශීලී, දයාබර රජෙකු බවට පත්විය. ඔහු තම රාජධානියේ ධනය, ජනතාවගේ යහපත සඳහා යොදාගත් අතර, ඔහුගේ රාජධානිය සෞභාග්‍යමත් විය. අහස් ලාටුව, රජුගේ මෙම වෙනස දැක, සතුටු විය. ඔහු නැවත ස්වර්ගයට ගියේ, ධර්මය ජයගත් බව දැනගනිමිනි.

බෝසතාණන් වහන්සේ, අන්දරගිරි රජුගේ මෙම පෙර භවයේදී, අහස් ලාටුව වශයෙන්, ලෝභී රජුට ධර්මය දේශනා කළ අතර, අවසානයේ ඔහුව යහමඟට යොමු කළහ. මෙම ජාතක කථාවෙන් අපට උගන්වන්නේ, ලෝභකම යනු ඉතා නරක ගුණාංගයක් බවයි. එය අපගේ හදවත් අඳුරු කර, අපව සතුටින් ඈත් කරයි. ධනය රැස් කිරීමෙන් පමණක් සතුට ලැබෙන්නේ නැත. අප අන් අයට උපකාර කළ විට, දන් දුන් විට, අපට සැබෑ සතුට, සාමය අත් වේ. ධනය යනු අද අප සතුව තිබුණත්, හෙට අහිමි විය හැකි දෙයක්. නමුත්, අපි කරන යහපත් ක්‍රියා, අපි අන් අයට දෙන දානය, ඒවා සදාකාලයටම අප සමඟ පවතිනු ඇත. අන්දරගිරි රජු, තම ලෝභකම නිසා මුලදී දුක් වින්දත්, අවසානයේ ධර්මය අසා, යහමඟට පැමිණීම, අපට ආදර්ශයකි.