සුධම්ම ජාතකය

සුධම්ම ජාතකය

පුරාණ රජදහනක් වූ වාරාණැසී නුවර, මහත් ධර්මිෂ්ඨ හා පරාක්‍රමවත් රජෙකුගේ රාජ්‍ය කාලයෙහි, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජෙතවනාාරමයෙහි වැඩවසමින්, සුධම්ම නම් තෙර කෙනෙකුන්ගේ පටන්ගත් අකුසල කර්මය ගැන කරුණාවෙන් දේශනා කළ සේක. එදා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාවට සුදුස්සෝ ධර්ම ශාලාවේ වැඩ සිටියහ. සුවඳ දුම් වලින් පිරිපුන්, මල් වලින් සරසන ලද, පහන් සිළු වලින් දිදුලන ධර්ම ශාලාවෙහි, බුදුරජාණන් වහන්සේ අසුන් ගෙන, අතිශය කරුණාවෙන් ධර්මය දේශනා කරනු බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියහ.

එදින, ආගන්තුක ස්වාමීන් වහන්සේලා, භික්ෂූන් වහන්සේලා, සහ බෞද්ධයින් රැස්ව සිටියහ. ධර්ම ශාලාවේ වායුගෝලය නිහඬ වූයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය අසනු සඳහා වූ ආසාවෙන් පිරී ඉතිරී ගිය බැවිනි. එදෙස බලමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ සුධම්ම තෙරුන් වහන්සේගේ අතීත කර්මය පිළිබඳව සිහිපත් කළ සේක.

අතීත භවය

එකල, මේ භවයෙහි සුධම්ම නම් තෙරුන් වහන්සේ, ඒ භවයෙහි එක් රජෙකු වූහ. ඒ රජතුමා, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන ගිය අතර, සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි මහත් කරුණාවක් දැක්වූහ. එතුමාගේ රාජධානිය සශ්‍රීක වූයේ, ධර්මය අනුව රජු පාලනය කළ හෙයිනි. එසේ වුවද, රජුට එක් දුර්වලතාවක් විය. එනම්, රජුට අතිශයින් ලෝභය. රජු තම රාජධානියේ ධනය, සම්පත්, සියල්ල තමාගේ යැයි සිතමින්, කිසිවෙකුටත් කිසිවක් නොදීමට පුරුදුව සිටියහ.

දිනක්, රජුගේ අග මෙහෙසිය, ඉතා සුන්දර වූ, රන් ආභරණ වලින් සරසන ලද, මහා වටිනා තුවායක් රජුට තිළිණ කළාය. රජු එය දැක, සිතින් සතුටු වූවද, එය තමාට පමණක් අයිති කරගැනීමට ලෝභයෙන්, එය අන් අයට නොපෙන්වා, ඉතා රහසින් තම අල්මාරියේ තැන්පත් කළේය. රජුගේ ලෝභය කොතරම්ද යත්, තමාගේ රාජ සභාවේ සිටින අමාත්‍යවරුන්, ඥාතීන්, ධනවත් වෙළෙන්දන්, යන කිසිවෙකුටත් තමාගේ ධනයෙන් කිසිවක් බෙදා දුන්නේ නැත.

කල්යත්ම, රජුගේ ලෝභය නිසා, ඔහුගේ රාජධානිය දුප්පත් විය. ජනතාවට ආහාර හිඟ විය. වෙළෙඳාම කඩා වැටුණි. රජුගේ අණසක යටතේ, කිසිවෙකුටත් ධනය උපයා ගැනීමට හෝ එය බෙදා ගැනීමට අවස්ථාවක් නොවීය. රජු තමාගේ ධනයට පමණක් ආදරය කළ අතර, සියලු සත්ත්වයන්ගේ දුක නොතකා සිටියේය.

එකල, රජුගේ රාජ සභාවේ එක් ධනවත් වෙළෙන්දෙක් විය. ඔහු රජුගේ ලෝභය නිසා බොහෝ දුක් වින්දේය. ඔහුට තම පවුල පෝෂණය කිරීමට ද නොහැකි විය. දිනක්, ඔහු රජුගේ මාලිගාවට ගොස්, රජුට කන්නලව් කළේය.

"මහරජාණෙනි, ඔබ වහන්සේගේ ධනයෙන් අපට කිසිවක් නොලැබේ. අපට කුසගින්නෙන් මිය යාමට සිදුවෙයි. කරුණාකර, අපට යම් සහනයක් ලබා දෙන සේක්වා."

රජු, වෙළෙන්දාගේ කතාව අසා, ඔහුට කිසිදු අනුකම්පාවක් දැක්වූයේ නැත.

"උඹලාගේ දුක මාගේ නොවේ. මාගේ ධනය මාගේ ය. එය කාටවත් දෙන්නට මා සූදානම් නැත."

රජුගේ වචන අසා, වෙළෙන්දා බෙහෙවින් කලකිරී, මාලිගාවෙන් පිටතට පැමිණියේය. ඔහුට කිසිදු බලාපොරොත්තුවක් නොවීය. ඔහු තම නිවසට ගොස්, තම පවුලේ අයට සිදු වන දුක ගැන සිතමින්, මහත් ශෝකයට පත් විය.

කාලය ගෙවී ගියේය. රජුගේ ලෝභය නිසා, රාජධානිය තවත් දුප්පත් විය. අවසානයේ, රජුගේ ධනය ද අවසන් විය. රජුට ද ආහාර හිඟ විය. ඔහු තමාගේ ධනය ගැන සිතමින්, දුක් වින්දේය. ඔහු දුටුවේ, තමා විසින් උපයාගත් ධනය, කිසිවෙකුටත් ප්‍රයෝජනවත් නොවූ බවයි.

අවසානයේ, රජු මිය ගියේය. ඔහුගේ ආත්මය, ලෝභය නිසා, අඳුරු ලෝකයක උපත ලැබුවේය. ඔහු අන්ධකාරයෙහි, තමා විසින් කිසිවෙකුටත් නොදුන් ධනය ගැන සිතමින්, දුක් වින්දේය.

වර්තමාන භවය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්ම දේශනාව අවසන් කරමින්, සුධම්ම තෙරුන් වහන්සේ දෙස බලා මෙසේ වදාළ සේක.

"සුධම්ම, ඒ රජු වූයේ ඔබ වහන්සේ ය. අතීත භවයෙහි ඔබ වහන්සේ දැක්වූ ලෝභය නිසා, ඔබ වහන්සේට අද මෙවැනි දුක්ඛිත තත්වයකට පත්වීමට සිදුවී ඇත. ඔබ වහන්සේ ධනය තබාගෙන, එයින් කිසිවෙකුටත් කිසිදු උපකාරයක් නොකළ හෙයින්, අද ඔබ වහන්සේට ධර්මයෙහි සැනසිල්ලක් නොලැබෙන්නේ ය."

සුධම්ම තෙරුන් වහන්සේ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචන අසා, තම අතීත කර්මය ගැන දැන, මහත් සේ පසුතැවුණහ. උන්වහන්සේ වැලපෙමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේට වැඳ, තම පව් කමා කරවන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ.

"අහෝ භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මාගේ ලෝභය නිසා මා විසින් කෙතරම් පාප කර්මයක් කර ඇත්දැයි අද මා දැනගත්තෙමි. මාගේ මෙම ලෝභී ස්වභාවය නිසා, මා විසින් අත්විඳින දුක ගැන මා විසින් ධර්මය අසා දැනගත්තෙමි. කරුණාකර, මාගේ පව් කමා කරවා, මා මෙයින් මුදා හරින සේක්වා."

බුදුරජාණන් වහන්සේ, සුධම්ම තෙරුන් වහන්සේගේ පසුතැවීම දැක, මහත් කරුණාවෙන් මෙසේ වදාළ සේක.

"සුධම්ම, පසුතැවීමෙන් පමණක් නොව, ධර්මයෙහි හැසිරීමෙන් ද ධර්මයෙහි යෙදීමෙන් ද, ඔබ වහන්සේ මෙයින් මිදීමට පුළුවන. දානය, සීලය, භාවනාව යන ධර්මයන්හි යෙදීමෙන්, ඔබ වහන්සේගේ අතීත කර්මයේ විපාකයන්ගෙන් මිදීමට පුළුවන."

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය අසා, සුධම්ම තෙරුන් වහන්සේ, තම ලෝභී ස්වභාවය වෙනස් කිරීමට තීරණය කළහ. උන්වහන්සේ ධර්මයෙහි හැසිර, දානයෙහි යෙදෙමින්, සීලයෙහි පිහිටමින්, භාවනාවෙහි යෙදෙන්නට වූහ. උන්වහන්සේ තම රාජානුභාවයෙන්, දුප්පත් ජනතාවට සහනයක් දුන්හ. ධනය උපයා, එය බෙදා දුන්හ.

කල්යත්ම, සුධම්ම තෙරුන් වහන්සේ, ධර්මයෙහි හැසිරීමෙන්, තම අතීත කර්මයේ විපාකයන්ගෙන් මිදී, නිර්වාණයට පත් වූහ.

කදිම ධර්මය

ලෝභය, සත්ත්වයාගේ යහපතට බාධාවකි. ධනය, යහපත් කටයුතු සඳහා යොදා ගත යුතු ය. ධනය, ධර්මයෙහි හැසිරීමෙන්, දානයෙහි යෙදීමෙන්, සතුට හා සැනසිල්ල ලබා ගත හැකි ය.

බාරමි 63 (සුධම්ම ජාතකය)

ශ්‍රද්ධා බාරමිය (බුදු, ධර්ම, සංඝ රත්නයන් කෙරෙහි අචල ශ්‍රද්ධා දැකවීම)
ශීල බාරමිය (පංචශීලය, අටසිල්, දසසිල් යනාදිය ආරක්ෂා කිරීම)
නෛෂ්ක්‍රම්‍ය බාරමිය (ගෘහ ජීවිතය අතහැර, පැවිදි වීම)
ප්‍රඥා බාරමිය (අධර්මය, ධර්මය, අර්ත, අනර්ත යනාදිය විමසා දැනගැනීම)
පුරුෂකාර බාරමිය (ධර්මයෙහි යෙදීම, ධර්මයෙහි ශක්තියෙන් කටයුතු කිරීම)
කම බාරමිය (අපට ලැබෙන දේ, නොලැබෙන දේ, සියල්ල ඉවසීම)
සච්ච බාරමිය (සත්‍යයෙහි පිහිටීම, සත්‍යය කීම)
අධිෂ්ඨාන බාරමිය (තීරණය කළ දේ, ධර්මයෙහි යෙදීමෙන් ඉටු කරගැනීම)
මෛත්‍රී බාරමිය (සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි මෛත්‍රිය දැකවීම)
උපේක්ඛා බාරමිය (සැප, දුක්, ලාභ, අලාභ, යනාදී සියල්ලෙහි සම සිතින් සිටීම)