නැණවත් කොටි

නැණවත් කොටි

පුරාණ කාලයෙහි බරණැස් නුවර රජ කළ බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ රාජ්‍ය කාලයෙහි, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ කොටි රජෙකු ලෙස උපත ලබා, ‘නැණවත් කොටි’ යනුවෙන් හැඳින්වූහ. උන්වහන්සේගේ ආදර්ශමත් පාලනයෙන් හා ඤාණයෙන් යුත් ගුණාංග නිසා, එම වනපෙතෙහි විසූ සියලු සත්ත්වයෝ සුවසේ, සාමයෙන් වාසය කළහ. කොටි රජුගේ කීර්තියත්, ඤාණයත් සඟවාලිය නොහැකි තරමට පැතිරී ගියේය.

එකල, එම වනපෙතෙහි එක්තරා වනචාරී මිනිසෙක් විසීය. ඔහු දුටු සෙයින් යම් කිසි අසරණ සතෙකුට හෝ සත්ත්ව කැලට හෝ උපකාර කිරීමට නුසුදුසු, කෲර, ස්වార్థකාමී පුද්ගලයෙකි. මෙම වනචාරී මිනිසා, කොටි රජුගේ ඤාණය ගැන අසා, ඔහු පරීක්ෂා කිරීමට සිතුවේය. “මම මේ කොටි රජුගේ ඤාණය පරීක්ෂා කර බලන්නම්. ඔහු ඇත්තටම එතරම් ඤාණවන්තයෙක්දැයි බලන්නම්.”

ඉතින්, වනචාරී මිනිසා කොටි රජුගේ වාසභූමිය වෙත ගමන් කළේය. ඔහු කොටි රජුට තෑග්ගක් ලෙස එක්තරා මහා ගසක අත්තක් රැගෙන ගියේය. එම ගසෙහි, අතිශයින්ම විෂ සහිත සර්පයෙක් වාසය කළ අතර, එම අත්තෙහි සර්පයාගේ විෂ බීජ ගසන ලද, විෂ සහිත කූඹි විශේෂයක්ද වාසය කළේය. මෙම වනචාරී මිනිසාගේ අභිප්‍රාය වූයේ, කොටි රජුට මේ විෂ සහිත අත්ත ලබා දී, ඔහු විෂ සහිත කූඹි දෂ්ටනයෙන් හෝ සර්පයාගෙන් හෝ පීඩාවට පත් කර, ඔහුගේ ඤාණය ගිලිහී යන ආකාරය දැකීමය.

කොටි රජු වනචාරී මිනිසා දුටු විට, ඔහු වෙත ගොස්, “මනුෂ්‍යය, ඔබ මා වෙත පැමිණියේ කුමක් නිසාද? ඔබ ගෙනෙන මේ ගසෙහි අත්තෙහි අද්භූත ගුණයක් තිබේ දැයි මට සිතේ.” යනුවෙන් විමසීය.

වනචාරී මිනිසා, “මහ රජතුමනි, මෙය සාමාන්‍ය ගසක අත්තක් නොවේ. මෙය අතිශයින්ම ඖෂධීය ගුණයෙන් යුක්ත අත්තක් වන අතර, එය රෝග සුවකිරීමට උපකාරී වේ. මම මෙය ඔබ වෙත ගෙනාවේ, ඔබගේ සුවය උදෙසාය.” යනුවෙන් බොරුවක් කීවේය.

කොටි රජු, වනචාරී මිනිසාගේ වදන් වල සත්‍ය අසත්‍ය බව දැනගෙන සිටියද, තම ඤාණයෙන් ඔහුට කිසිඳු හානියක් කිරීමට ඉඩ නොදුන්නේය. ඔහු වනචාරී මිනිසාට ස්තූති කර, එම අත්ත භාර ගත්තේය. කොටි රජු, ඉතාමත් ප්‍රඥාවන්තයෙකු වූ බැවින්, ඔහු කිසි විටෙකත් අන්ධ ලෙස කිසිවක් විශ්වාස නොකළේය.

“මනුෂ්‍යය, ඔබගේ මේ උදාර ගුණයට මා ඉතාමත් සතුටු වන අතර, ඔබගේ මේ තෑග්ග මට මහත් සේ උපකාරී වනු ඇත. එහෙත්, මා යම් කිසි දෙයක් භාර ගැනීමට පෙර, එය මාගේ ධර්මය හා ඤාණයට ගැළපේදැයි සලකා බැලිය යුතුය.” යනුවෙන් කී කොටි රජු, එම අත්ත විමසිල්ලෙන් පරීක්ෂා කළේය.

අනතුරුව, කොටි රජුගේ තියුණු ඇස් වලට, එම අත්තෙහි සඟවා තිබූ විෂ සහිත කූඹි විශේෂය හා සර්පයාගේ විෂ බීජ දැකගත හැකි විය. කොටි රජු, වනචාරී මිනිසාගේ කූට උපක්‍රමය තේරුම් ගෙන, ඔහුට මෙසේ කීවේය:

“මනුෂ්‍යය, ඔබ මා වෙත ගෙන ආ මේ අත්තෙහි, ‘ද්‍රෝහී ගුණ’ සඟවා ඇත. මෙහි ඇත්තේ ඖෂධීය ගුණයක් නොව, විෂ ගුණයක් බව මම දනිමි. ඔබගේ අභිප්‍රාය වූයේ මා විෂ සහිත කූඹි දෂ්ටනයෙන් හෝ සර්පයාගෙන් හෝ පීඩාවට පත් කිරීමටය. එහෙත්, මාගේ ඤාණයෙන් මම ඔබගේ මේ කූට උපක්‍රමය දුටුවෙමි. ‘නැණවත් කොටි’ ලෙස මාගේ නම කිසිසේත් අපකීර්තියට පත් නොවනු ඇත.”

වනචාරී මිනිසා, කොටි රජුගේ ඤාණය හා විමසිලිමත් බව දැක, ඔහුට මහත් සේ ගරු කළේය. ඔහුට තම කූට උපක්‍රමය සාර්ථක නොවූ බව වැටහුණි. ඔහු බිම හිස තබා, “මහ රජතුමනි, මාගේ අභිප්‍රාය වූයේ ඔබගේ ඤාණය පරීක්ෂා කිරීම පමණි. මා ඔබව පරීක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කළේ, ඔබගේ ‘ඤාණය’ පිළිබඳව මා තුළ තිබූ කුතුහලය නිසාය. මාගේ අඥානකම නිසා, මාගේ ක්‍රියාවන් වැරදි මාර්ගයකට යොමු විය. මා ඔබගෙන් සමාව අයදිමි.” යනුවෙන් කීවේය.

කොටි රජු, වනචාරී මිනිසාගේ පසුතැවිල්ල දුටු විට, ඔහුට මෙසේ කීවේය: “මනුෂ්‍යය, ඔබගේ පසුතැවිල්ල සැබෑ නම්, ඔබ අද සිට ‘ධර්මිෂ්ඨ’ මඟෙහි ගමන් කරන්න. ‘සත්‍යවාදී’ වන්න, ‘අහිංසාවාදී’ වන්න. කිසිඳු සතෙකුට හානියක් නොකරන්න. එවිට ඔබගේ ජීවිතය සාර්ථක වනු ඇත.”

වනචාරී මිනිසා, කොටි රජුගේ ධර්ම දේශනය අසා, ඔහුගේ හදවත වෙනස් විය. ඔහු අද සිට ‘සත්‍යවාදී’, ‘ධර්මිෂ්ඨ’, ‘අහිංසාවාදී’ මනුෂ්‍යයෙකු ලෙස ජීවත් වීමට පොරොන්දු විය. ඔහු කොටි රජුට අවසන් වරට වඳිමින්, වනගත විය.

එතැන් සිට, වනචාරී මිනිසා කිසිඳු සතෙකුට හානියක් නොකර, ‘ධර්මිෂ්ඨ’ ලෙස ජීවත් විය. කොටි රජුගේ ‘ඤාණය’ හා ‘ධර්මය’ එම වනපෙතෙහි විසූ සියලු සත්ත්වයන්ට ආදර්ශයක් විය. සත්ත්ව කැල අතර සාමය හා සතුට පැතිර ගියේය.

කථාවෙන් ලද කාරිය

‘ඤාණය’ යනු සැබෑ ‘බලය’ ය. ‘ඤාණය’ ඇති තැනැත්තාට කිසිඳු ‘කූට උපක්‍රමයක්’ හෝ ‘වංචාවක්’ සාර්ථක නොවේ. ‘ඤාණය’ අපව ‘අනතුරු’ වලින් මුදවා, ‘ධර්මය’ මඟෙහි යොමු කරයි.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වීමට උපකාරී වූ බාරමය

‘ඤාණ බාරමය’