මහසුතසෝම ජාතකය

මහසුතසෝම ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ වැඩවසන සමයෙහි, එක්තරා භික්ෂුවක් උන්වහන්සේගෙන් ධර්මය අසා, එය අනුගමනය කිරීමට පොරොන්දු වී, පසුව එය ඉටු කිරීමට අපොහොසත්වූ ආකාරය ගැන විමසූ විට, උන්වහන්සේ මෙම ජාතකය දේශනා කළ සේක.

එක කලෙක, වාරණැසි පුරයෙහි බ්‍රහ්මදත්ත නම් රජ කෙනෙක් රජකම් කළහ. ඒ රජුගේ බිසව වූයේ සුදස්සනා නම් වූ ඈය. ඒ කල, මේ බෝසතාණෝ මහසුතසෝම නම් වූ යක්ෂයෙක් වශයෙන් උපන්නාහ. යක්ෂයෝ බොහෝ විට මිනිසුන්ට අමනුෂ්‍ය ක්‍රියා සිදුකළද, මේ මහසුතසෝම යක්ෂයා ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් වූයේය. ඔහු ඉතා ධර්මිෂ්ඨ, කරුණාවන්ත, සහ සත්‍යවාදී කෙනෙක් වූයේය. ඔහු සියල්ලන්ටම අනුකම්පා සහගතව සැලකූ අතර, කිසිවෙකුටත් හානියක් නොකෙළේය.

එක්තරා දිනක, මහසුතසෝම යක්ෂයාට සියලු සත්වයන්ගේ හඬ අසන්නට ලැබිණි. ඔහු ඒ හඬ ඔස්සේ ගමන් කළ විට, දුක්ඛිත කටහඬක් ඇසුණි. ඒ හඬ පිරික්සමින් ගිය ඔහු දුටුවේ, එක්තරා වන රොදක, විශාල ගසක් මුල, රන්වන් පැහැයෙන් දිදුලන මහාර්ඝ්‍ය වූ සර්පයෙකු ගසට කරකැවී, හඬා වැළපෙන බවයි. ඒ සර්පයාගේ දස අතින් රුධිරය ගලා යමින් තිබිණි.

මහසුතසෝම යක්ෂයා ඔහු ළඟට ගොස්, “සර්පයෙනි, නුඹ මෙතරම් දුකින් හඬන්නේ මක්නිසාද?” යි විචාළේය.

“අහෝ, යක්ෂයෙනි, මාගේ දුක විස්තර කළ නොහැක. මාගේ නාග රජුගේ දියණිය, රූමත් හා ගුණවන්ත, මට ආදරය කළාය. ඇගේ මව, මහා නාග රජුගේ බිසව, මා කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යාවෙන්, මාගේ ශරීරයේ විෂ පුරවා, මට මරණය ළං කළාය. දැන් මාගේ සිරුර දිය වී යන්නාක් මෙන් දැනේ.”

මහසුතසෝම යක්ෂයාට ඒ සර්පයා කෙරෙහි අපමණ දයා උපන්නේය. ඔහු, “සර්පයෙනි, නුඹට මේ දුකෙන් මිදීමට මාගේ ශරීරය දීමට මම සූදානම්.” යි කීවේය.

“නොවේ, යක්ෂයෙනි, මාගේ ස්වාමියාගේ ශාපය මාගේ ශරීරය විනාශ කරන්නේය. නුඹගේ ශරීරය දුන්නද මාගේ දුකට සහනයක් නොලැබේ.” යි සර්පයා කීවේය.

“එසේ නම්, මාගේ රුධිරය නුඹට ලබා දෙන්නම්. එය නුඹගේ විෂය දුරු කරනු ඇත.” යි මහසුතසෝම යක්ෂයා කීවේය.

මහසුතසෝම යක්ෂයා සිය ශක්තිමත් දෑතින් සිය සිරුරේ මස් ගලවා, රුධිරය සර්පයාට දුන්නේය. සර්පයා ඒ රුධිරය පානය කළ විට, ඔහුගේ ශරීරයේ විෂ ක්‍රමයෙන් දුරු විය. ඔහු ප්‍රීතියෙන් මහසුතසෝම යක්ෂයාට කෘතඥතාවය පුදකළේය.

“යක්ෂයෙනි, නුඹගේ මේ අප්‍රමාණ උපකාරයට මා කුමක් කළත් ණය ගෙවා නිමකළ නොහැක. නුඹට යම් හෝ අවශ්‍යතාවයක් ඇත්නම්, මාගේ ස්වාමියා වන මහා නාග රජු වෙත ගොස්, මාගේ කතාව පවසනු. ඔහු නුඹට උපකාර කරනු ඇත.” යි සර්පයා කීවේය.

මහසුතසෝම යක්ෂයා සර්පයාට සමුගෙන, යක්ෂ ලෝකය වෙත ගියේය. ඔහු සිය දුක්ඛිත ස්වරූපයෙන්, සිය ඥාතීන් හා මිතුරන් අතරට ගිය විට, ඔවුහු ඔහුට අතිශයින් පුදුම වූහ.

“මහසුතසෝම, නුඹගේ සිරුර මේ ආකාරයට ඇයි? නුඹට කුමක් වූයේද?”

මහසුතසෝම යක්ෂයා සියල්ල විස්තර කළේය. ඔහුගේ ඥාතීන් හා මිතුරන් ඔහුගේ අනුකම්පා සහගත ක්‍රියාව ගැන ප්‍රශංසා කළද, ඔහුගේ මේ දුක්ඛිත තත්වය ගැන කනගාටු වූහ.

දිනක්, මහසුතසෝම යක්ෂයා සර්පයාට දුන් පොරොන්දුව සිහිපත් කරගෙන, මහා නාග රජුගේ රාජධානිය වෙත ගියේය. ඔහු නාග රජු ඉදිරියේ වැඳ වැටී, සියල්ල කීවේය.

මහා නාග රජු, මහසුතසෝම යක්ෂයාගේ සත්‍යවාදී කතාව අසා, ඔහුගේ පරාර්ථකාමී ක්‍රියාව ගැන ප්‍රීති වූයේය.

“මහසුතසෝම, නුඹගේ අනුකම්පාව හා ධෛර්යය අතිශයින් ප්‍රශංසනීයයි. මාගේ දියණියට නුඹ කළ උපකාරය මා කිසිදා අමතක නොකරමි. මාගේ දියණිය, නාග රජුගේ දුව, නුඹට සදාකාලික මිතුරියක වනු ඇත. මාගේ දියණිය, නාගකන්‍යා, නුඹට ප්‍රේම කරනු ඇත. මාගේ රාජධානිය නුඹට විවෘතය.”

නාග රජු, මහසුතසෝම යක්ෂයාට සිය දියණිය, නාගකන්‍යාව, විවාහ කර දුන්නේය. මහසුතසෝම යක්ෂයා සතුටින් නාගකන්‍යාව සමග යක්ෂ ලෝකයට ගියේය. ඔවුන් දෙදෙනා ආදරයෙන් හා සතුටින් ජීවත් වූහ. මහසුතසෝම යක්ෂයා ධර්මිෂ්ඨ ලෙස රජකම් කළ අතර, පරාර්ථකාමී ක්‍රියාවල නිරත විය.

කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ පුත්‍රයා වූ කෞශික නම් කුමාරයා, අතිශය මොලොල් ස්වභාවයකින් යුතුව, අධර්මිෂ්ඨ ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහු අවිචාරශීලි සහ ස්වප්‍රේමී වූයේය. ඔහු රාජ්‍ය පාලනය ගැන කිසිදු අවධානයක් යොමු නොකළ අතර, සල්ලිකාර හා විෂාදය වැනි දුර්ගුණ වලින් පිරිපුන්වූයේය.

රජුගේ අධර්මිෂ්ඨ පාලනය නිසා, රට අරාජික විය. මිනිසුන් දුකට පත් වූහ. සොරුන් වර්ග කළ අතර, සාගත හා ව්‍යාධි බහුල විය. ප්‍රජාව අන්ත අසරණ තත්වයකට පත්වූහ.

එක්තරා විචාරවත් බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක්, රජුගේ අධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියා ගැන කනගාටු වී, උපදෙස් දීම සඳහා කව් අතීත රාජා මහසුතසෝම යක්ෂයා වෙත ගියේය. ඔහු බොහෝ දුක් බчику සතර ගණන් නොගෙන, නියර ගල බොල අතීත සාධක දෙව් ලොව අතීත රාජා මහසුතසෝම යක්ෂයා වෙත ගියේය.

මහසුතසෝම යක්ෂයා, බ්‍රාහ්මණයා ආදරයෙන් පිළිගෙන, ඔහුගේ කරුණාව නොපරික්ෂා කර, ඔහුගේ ප්‍රශ්න අසා ඔහුගේ දුක නො අසා ඔහුට ප්‍රාර්ථනා කර