සෝමදත්ත ජාතකය

සෝමදත්ත ජාතකය

ඈත අතීතයේ, බරණැස් නුවර රජ කළ මහා පරාක්‍රමවත් රජ කෙනෙකුගේ රාජ සභාවේ, සෝමදත්ත නම් අමාත්‍යවරයෙක් විය. ඔහු රජුට අතිශයින් ළැදිව, සත්‍යවාදීව, ධර්මිෂ්ටව කටයුතු කළේය. ඔහුගේ ඥානය, විචක්ෂණභාවය සහ ධෛර්යය නිසා ඔහු රජුගේ ප්‍රසාදයට පාත්‍ර වූයේය. සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයාගේ ජීවිතය යහපත් ගුණධර්මවලින් පිරී ඉතිරී ගිය එකකි. ඔහු කිසි විටෙකත් අසත්‍යයට මුහුණ නොදුන්නේය. දුර්ජනයන්ගේ වචනවලට කන් නොදුන්නේය. අසරණයන්ට පිහිට වීමට සැමවිටම ඉදිරිපත් වූයේය.

එක් දිනක්, රජ මාළිගාවේ සිටි සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයා, රජු සමඟ වැදගත් සාකච්ඡාවක නිරතව සිටියේය. රජුගේ මුහුණේ යම් දුකක්, කණගාටුවක් ඇති බව ඔහු දුටුවේය.

"මහරජතුමනි, ඔබ වහන්සේගේ මුහුණෙහි යම් කලකිරීමක් දකින්නෙමි. මා අසතුටට පත් කළ දෙයක් සිදු වී ඇත්ද?" සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයා කනස්සල්ලෙන් ඇසීය.

රජු සුසුමක් හෙළමින් මෙසේ පැවසීය:

"සෝමදත්ත, මගේ හදවතට මහත් වේදනාවක් දැනෙනවා. මගේ ජීවිතයේ මට මෙවැනි අත්දැකීමක් කිසි කලෙක සිදු වී නැහැ. ඊයේ රාත්‍රියේ, මම සිහිනයක් දුටුවා. ඒ සිහිනය මට මහත් භයක් ඇති කළා."

සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයා රජුට ධෛර්යමත් කරමින්, සිහිනය පිළිබඳව විමසීය.

"මහරජතුමනි, භය නොවන්න. සිහිනය කුමක් වුවත්, එය අර්ථ නිරූපණය කිරීමට මම උත්සාහ කරමි. ඔබ වහන්සේට සිදු වූ දේ මට පවසන්න."

රජු සිය සිහිනය විස්තර කරන්නට පටන් ගත්තේය. ඔහු දුටුවේ, මහත් වූ ගිනි කන්දක්, එහි මුදුනින් ලාවා ගංගාවක් ගලා බසිනවා. ඒ ගිනි කන්දේ පාමුල, විශාල ගසක් මුල, කුඩා කුරුළු පැටියෙක් සිටිනවා. ඒ කුරුළු පැටියා, එම ගිනි කන්දෙන් ගලා යන ලාවාවලට අසුවී, සියල්ල අළු වී යනවා. රජුට මහත් දුකක් හා අසරණ භාවයක් දැනුනේය.

සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයා සිතන්නට විය. ඔහු සිය ඥානයෙන් හා අත්දැකීම්වලින් සිහිනය අර්ථ නිරූපණය කළේය.

"මහරජතුමනි, මෙම සිහිනය අශුභදායක බවක් පෙනුනද, එය අපට යහපත් පණිවිඩයක් දෙන බව මගේ විශ්වාසයයි. ඔබ වහන්සේ දුටු ගිනි කන්ද, අපගේ රාජ්‍යයේ ඇති වන විපත්ති හා අභියෝගයන් සංකේතවත් කරනවා. ලාවා ගංගාව, එම විපත්තිවලින් ඇති වන විනාශයයි. එහෙත්, ඔබ වහන්සේ දුටු කුරුළු පැටියා, අපගේ රාජ්‍යයේ ජීවත් වන දුප්පත්, අසරණ ජනතාවයි. ඔවුන් එම විපත්තිවලට මුහුණ දීමට සූදානම් නැති බව සිහිනයෙන් පෙනී යනවා."

රජුගේ මුහුණෙහි යම් බියක් හා නොසන්සුනක් ඇති විය.

"එසේ නම්, සෝමදත්ත, මා කුමක් කළ යුතුද? මෙම විපත්තිවලින් මාගේ රාජ්‍යය බේරා ගන්නේ කෙසේද?"

සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයා ස්ථිරව මෙසේ පැවසීය:

"මහරජතුමනි, ඔබ වහන්සේ ධර්මිෂ්ට පාලකයෙක්. ඔබ වහන්සේගේ කරුණාව හා ධර්මය නිසා, මෙම අභියෝගයන් ජය ගැනීමට අපට හැකි වෙනවා. ඔබ වහන්සේ කළ යුත්තේ, එම අසරණ ජනතාවට පිහිට වීමයි. ඔවුන්ට ආහාර, වස්ත්‍ර, සහ රැකවරණය ලබා දෙන්න. ධර්මය අනුව කටයුතු කරන්න. අසත්‍යය හා අයුක්තිය දුරු කරන්න. එසේ කළ විට, කිසිදු විපතක් අපේ රාජ්‍යයට ළඟා නොවනු ඇත."

රජු සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයාගේ උපදෙස් පිළිගත්තේය. ඔහු වහාම සියලු අමාත්‍යවරුන් හා නිලධාරීන් කැඳවා, සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයාගේ අදහස්වලට අනුකූලව කටයුතු කරන ලෙස නියෝග කළේය. ඔහු රාජ්‍යයේ සියලු දුප්පත් හා අසරණ ජනතාවට ආහාර, වස්ත්‍ර, සහ නිවාස ලබා දීමට කටයුතු කළේය. ධර්මානුකූල පාලනයක් ස්ථාපිත කළේය.

කල්යත්ම, රජුගේ ධර්මිෂ්ට පාලනය හා සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයාගේ සත්‍යවාදී උපදෙස් නිසා, බරණැස් රාජ්‍යය සශ්‍රීකත්වයෙන් හා සාමයෙන් පිරී ගියේය. කිසිදු විපතක් හෝ අභියෝගයක් රාජ්‍යයට ළඟා වූයේ නැත. රජුගේ සිහිනය පිළිබඳ බිය දුරු වී ගියේය.

දිනක්, රජු නැවතත් සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයා සමඟ සිහිනය ගැන සාකච්ඡා කළේය.

"සෝමදත්ත, මා දුටු සිහිනය ගැන මට දැන් කිසිදු බියක් නැහැ. ඔබ වහන්සේගේ ඥානය හා ධර්මය නිසා, අපේ රාජ්‍යය ආරක්ෂා වුණා. ඔබ වහන්සේ මට කළ උපකාරය මට කිසිදා අමතක වන්නේ නැහැ."

සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයා කාරුණිකව මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය:

"මහරජතුමනි, මම කර ඇත්තේ මගේ යුතුකමයි. ධර්මය අනුව කටයුතු කිරීම, රජෙකුගේ හා අමාත්‍යවරයෙකුගේ පරම යුතුකමයි. සත්‍යය හා ධර්මය සැමදා ජයගන්නවා."

මෙම කතාවෙන් අපට පෙනී යන්නේ, සත්‍යවාදීභාවය, ධර්මිෂ්ටකම, සහ අසරණයන්ට පිහිට වීම කොතරම් වැදගත් ද යන්නයි. සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයාගේ ගුණධර්ම, ඔහු බෝසත් කුමාරයෙකු ලෙස, අතිශයින් ධෛර්යමත් හා ඥානවන්ත චරිතයක් නිරූපණය කරයි. ඔහුගේ සත්‍යවාදී උපදෙස්, රජුට පමණක් නොව, සමස්ත රාජ්‍යයටම යහපත ගෙන දුන්නේය.

සෝමදත්ත අමාත්‍යවරයා, බෝසතාණන් වහන්සේගේ අතීත ජන්මයකි. ඔහු සිය ධර්මිෂ්ටභාවය, සත්‍යවාදීභාවය, සහ ඥානයෙන්, රජුට මෙන්ම සමස්ත රාජ්‍යයටම යහපත සැලසීය. ඔහුගේ උපදෙස්, අභියෝගවලට මුහුණ දීමටත්, දුප්පත් ජනතාවට පිහිට වීමටත්, ධර්මිෂ්ට පාලනයක් ස්ථාපිත කිරීමටත් රජුට මග පෙන්වීය. මේ අයුරින්, ඔහු සිය ධර්මිෂ්ට ගුණයෙන්, දුර්ජනයන්ගේ බලය මැඩ පැවැත්වූ අතර, රාජ්‍යයේ සාමය හා සමෘද්ධිය ආරක්ෂා කළේය.

කෝපය, ඊර්ෂ්‍යාව, හා අසත්‍යය වැනි නරක ගතිගුණවලින් වැළකී, ධර්මය හා සත්‍යය අනුගමනය කළ විට, අපටද යහපත් ප්‍රතිඵල ලැබෙනු ඇත.

ධර්මිෂ්ට භාවය, සත්‍යවාදී භාවය, ඥානය, සහ අසරණයන්ට පිහිට වීම.