අරියපරියේසන සූත්රය: උතුම් වූ සොයාගැනීම
කර්තෘ: Buddha24
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනා අතර අතිශයින් වැදගත් වන සූත්ර දේශනා රැසක් පවතින අතර, ඉන් එකක් වන්නේ අරියපරියේසන සූත්රයයි. මෙම සූත්රය, ශ්රාවකයන්ට සසර දුකින් මිදීම සඳහා මඟ පෙන්වන මාර්ගය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දෙන්නකි. මෙහිදී භාග්යවතුන් වහන්සේ සියලු සත්ත්වයන්ට ධර්මය දේශනා කිරීම සඳහා යොදාගත් උතුම් වූ සොයාගැනීම, එනම් පැවිදි වීම සහ සියලු දුකින් නිදහස් වීම පිළිබඳව විස්තරාත්මකව දක්වා වදාළ සේක. මෙම ලිපියෙන් අරියපරියේසන සූත්රයේ අභ්යන්තර අරුත, එහි වැදගත්කම, ඉගැන්වෙන ධර්ම කරුණු, සහ ඒවා එදිනෙදා ජීවිතයේදී යොදාගැනීම පිළිබඳව සාකච්ඡා කෙරේ.
සූත්රයේ පසුබිම සහ ආරම්භය
අරියපරියේසන සූත්රය, මූලික වශයෙන් භාග්යවතුන් වහන්සේගේ සාරාංශගත ධර්ම දේශනාවකි. මෙම සූත්රය, බුදුරජාණන් වහන්සේ සිය ධර්ම චාරිකාව ආරම්භයේදී, එනම් බුද්ධත්වයට පත්වීමෙන් පසු, සිදු කළ එක් ධර්ම දේශනාවකි. භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් සියලු සත්ත්වයන්ගේ දුක දුරු කිරීම සඳහා පැවිදි වීමට හේතු වූ කරුණු, පැවිදි වීමෙන් පසු සිදු කළ අනුගමනය කළ මාර්ග, සහ අවසානයේ දී උතුම් වූ නිවන සාක්ෂාත් කරගත් ආකාරය මෙහිදී විස්තර කෙරේ. මෙම සූත්රය, සාමාන්ය ලෞකික ගවේෂණයන්ගෙන් වෙනස් වූ 'අරිය' (උතුම්) ගවේෂණයක වැදගත්කම අවධාරණය කරයි.
බුදුරජාණන් වහන්සේ, සියලු සත්ත්වයන් දුකට පත්ව සිටින ආකාරය දැක, එම දුකින් මුදවා ගැනීමේ උතුම් අරමුණින් රාජ පුත්රයෙකු ලෙස පැවති සියලු සැප සම්පත් අත්හැර පැවිදි වීමට තීරණය කළහ. එම තීරණයට මුල් වූ හේතු, එනම් ජරා, ව්යාධි, මරණය යන දුක්ඛිත ස්වභාවයන් දැකීම, උන්වහන්සේගේ සිතේ ඇති වූ දැඩි වේදනාව, සහ එම දුකින් මිදීම සඳහා වූ උතුම් ගවේෂණය මෙහිදී මූලිකවම සාකච්ඡා කෙරේ.
සූත්රයේ ප්රධාන අන්තර්ගතය
අරියපරියේසන සූත්රය, භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් සිය සර්වඥ ඥානයෙන් ලත් ධර්මාවබෝධය, ශ්රාවකයන්ට පහසුවෙන් අවබෝධ වන පරිදි සරල භාෂාවෙන් විස්තර කරන එකකි. මෙම සූත්රයේ ප්රධාන අන්තර්ගතය පහත පරිදි වේ:
- ලෞකික ගවේෂණය සහ එහි අසම්පූර්ණකම: භාග්යවතුන් වහන්සේ, තමන් වහන්සේ පැවිදි වීමට පෙර, ලෞකික සැප සම්පත්, ධනය, බලය, සහ භාර්යාවන් වැනි දේ තුළින් සතුටක් සොයා ගැනීමට උත්සාහ කළ බව සඳහන් කරති. නමුත්, මෙම සියලු දේ අස්ථිර බවත්, ඒවා සැබෑ දුකින් මිදීමට හේතුවක් නොවන බවත් අවබෝධ කරගත්හ.
- පැවිදි වීමට හේතු වූ සිද්ධීන්: ජරා, ව්යාධි, මරණය යන දුක්ඛිත ස්වභාවයන් දැකීම, සහ එයින් මිදීමට මාර්ගයක් සොයා ගැනීමේ දැඩි ආශාව, භාග්යවතුන් වහන්සේව පැවිදි දිවියට යොමු කළ බව විස්තර කෙරේ.
- උතුම් ගවේෂණය (අරියපරියේසනය): ලෞකික සැප සම්පත් අත්හැර, දුකින් නිදහස් වීමේ මාර්ගය සොයා යාම, එනම් පැවිදි වීම, උතුම් ගවේෂණය ලෙස හැඳින්වේ. මෙම ගවේෂණය, භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් අනුගමනය කළ ඥාන මාර්ගයයි.
- අනුගමනය කළ විවිධ ධර්ම මාර්ග: භාග්යවතුන් වහන්සේ, සිය පැවිදි දිවියෙන් පසු, විවිධ ගුරුවරුන්ගෙන් ධර්මය ඉගෙන ගත් බවත්, විවිධ ආධ්යාත්මික ක්රම අනුගමනය කළ බවත් සඳහන් කරති. නමුත්, ඒ කිසිවකින් සැබෑ නිවනට පත් වීමට නොහැකි වූ බවත්, අවසානයේ දී සියලු දේ අත්හැර, තමන් වහන්සේම ධර්මය සොයා ගත් බවත් පෙන්වා දෙති.
- කඨෝර ශරීර පීඩා (අධික ශරීර දුෂණය) සහ එහි අසම්පූර්ණකම: භාග්යවතුන් වහන්සේ, සියලු දුකින් මිදීම සඳහා අධික ශරීර පීඩාවන් කළ බවත්, නමුත් එයින් සැබෑ ඥානයක් නොලැබුණු බවත්, අවසානයේ දී එම මාර්ගය ද අත්හැර දැමූ බවත් පවසති.
- සතර සතිපට්ඨානය සහ මධ්යම ප්රතිපදාව: සියලු දුකින් මිදීමට සැබෑ මාර්ගය වන්නේ සතර සතිපට්ඨානයෙන් යුත් මධ්යම ප්රතිපදාව බව භාග්යවතුන් වහන්සේ අවධාරණය කරති. එනම්, කාය, වේදනා, චිත්ත, ධම්ම යන සතර අංගයන්හි සිත පිහිටුවා, නිවැරදි මඟෙහි ගමන් කිරීමයි.
- බුද්ධත්වය සහ නිවන: අවසානයේ දී, භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් සතර සතිපට්ඨානය සහ මධ්යම ප්රතිපදාවෙන් යුතුව, සියලු සංස්කාරයන්ගෙන් මිදී, නිර්වාණය සාක්ෂාත් කළ බව විස්තර කෙරේ.
ඉගැන්වෙන ප්රධාන ධර්ම කරුණු
අරියපරියේසන සූත්රය, බෞද්ධ දර්ශනයේ මූලික කරුණු රාශියක් පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දෙයි. ඉන් ප්රධාන ඒවා පහත පරිදි වේ:
- දුක්ඛ සහ අනිත්ය ස්වභාවය: ලෞකික සියලු දේ, එනම් ධනය, බලය, භාර්යාවන්, දරුවන්, ශරීරය, ආදිය අනිත්ය බවත්, ඒවා සැබෑ සතුටක් හෝ සැනසීමක් ලබා නොදෙන බවත් මෙම සූත්රය මගින් පැහැදිලි කෙරේ. දුක යනු ජීවිතයේ අනිවාර්ය අංගයක් බවත්, එයින් මිදීමට මාර්ගයක් ඇති බවත් අවධාරණය කෙරේ.
- අරියපරියේසනය (උතුම් ගවේෂණය): භාග්යවතුන් වහන්සේ, දුකින් මිදීමේ මාර්ගය සොයා යාම, එනම් පැවිදි වීම, උතුම් ගවේෂණය ලෙස හඳුන්වයි. මෙය ලෞකික ගවේෂණයන්ගෙන් වෙනස් වූ, ආධ්යාත්මික දියුණුව අරමුණු කරගත් ගවේෂණයකි.
- මධ්යම ප්රතිපදාව: අන්තවාදී ක්රම (අධික ශරීර පීඩා හෝ අධික කාමයන්) අත්හැර, සතර සතිපට්ඨානයෙන් යුත් මධ්යම ප්රතිපදාව අනුගමනය කිරීම, දුකින් මිදීමට සැබෑ මාර්ගය බව භාග්යවතුන් වහන්සේ පෙන්වා දෙති.
- සතර සතිපට්ඨානය: කාය, වේදනා, චිත්ත, ධම්ම යන සතර අංගයන්හි සිත පිහිටුවා, ධර්මය මෙනෙහි කිරීම, නිවැරදි ඥානය ලබා ගැනීමේ මූලික පියවරයි. එය සංස්කාරයන්ගේ අනිත්ය, දුක්ඛ, අනත්ත ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීමට උපකාරී වේ.
- නිවන: සතර සතිපට්ඨානය සහ මධ්යම ප්රතිපදාව මගින්, සියලු සංස්කාරයන්ගෙන් මිදී, උපදිමින්-මියයමින් යන සසර චක්රයෙන් නිදහස් වීම, එනම් නිර්වාණය සාක්ෂාත් කිරීම, මෙම සූත්රයේ මූලික අරමුණයි.
- ස්වයං ඥානය සහ ස්වයං ප්රඥාව: අන්යයන්ගෙන් ධර්මය ඉගෙන ගැනීම වැදගත් වුවද, අවසානයේ දී තමන් විසින්ම ධර්මය අවබෝධ කරගැනීම, එනම් ස්වයං ඥානය සහ ස්වයං ප්රඥාව, නිවනට පත්වීමට අත්යවශ්ය බව භාග්යවතුන් වහන්සේ පෙන්වා දෙති.
එදිනෙදා ජීවිතයේදී යොදා ගැනීමේ ක්රම
අරියපරියේසන සූත්රයේ ඉගැන්වීම්, එදිනෙදා ජීවිතයේදී අපහට මාර්ගෝපදේශකත්වය ලබා දිය හැකි ය. මෙම ධර්ම කරුණු යොදා ගන්නේ කෙසේද යන්න පහත පරිදි විස්තර කෙරේ:
- ලෞකික ආශාවන්හි අනිත්ය ස්වභාවය අවබෝධ කරගැනීම: අපගේ දෛනික ජීවිතයේදී, ධනය, සමාජ තත්වය, භෞතික සැප සම්පත් ආදිය කෙරෙහි අපට දැඩි ආශාවක් ඇති විය හැකිය. නමුත්, මෙම සූත්රය අපට සිහිපත් කර දෙන්නේ, මේ සියල්ල අනිත්ය බවත්, ඒවා සැබෑ සතුටක් ලබා නොදෙන බවත් ය. මෙම අවබෝධය, අපගේ ආශාවන් පාලනය කර, මානසික සාමයක් ලබා ගැනීමට උපකාරී වේ.
- 'උතුම් ගවේෂණය' සඳහා උත්සාහ කිරීම: අපගේ ජීවිතයේදී, භෞතික සාර්ථකත්වයන්ට අමතරව, ආධ්යාත්මික දියුණුවද අරමුණු කරගත යුතුය. එනම්, ධර්මය ඉගෙන ගැනීම, භාවනා කිරීම, සහ යහපත් ගුණධර්ම වර්ධනය කර ගැනීම ය. මෙය 'උතුම් ගවේෂණය' ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
- මධ්යම ප්රතිපදාව අනුගමනය කිරීම: ජීවිතයේදී, අන්තවාදී ක්රම අනුගමනය කිරීමෙන් වැළකිය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස, අධික ලෙස වැඩ කිරීම හෝ කිසිවක් නොකර සිටීම, අධික ලෙස ආහාර ගැනීම හෝ උපවාස කිරීම ආදිය. සමබරතාවයෙන් යුතුව කටයුතු කිරීම, එනම් මධ්යම ප්රතිපදාව, ශාරීරික හා මානසික සෞඛ්යයට වඩාත් හිතකර වේ.
- සතර සතිපට්ඨානය පුරුදු කිරීම: දෛනික ජීවිතයේදී, අපගේ සිත, කය, වේදනාවන්, සහ චින්තනයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම, එනම් සතර සතිපට්ඨානය පුරුදු කිරීම, මානසික පීඩාවන් අඩු කර ගැනීමටත්, අවධානය වැඩි දියුණු කර ගැනීමටත් උපකාරී වේ. උදෑසන නැඟිටින විට, ආහාර ගන්නා විට, හෝ යම් කාර්යයක් කරන විට, අපගේ අවධානය එම මොහොතෙහිම යොමු කිරීම මගින් මෙය පුරුදු කළ හැකිය.
- අනුකම්පාව සහ කරුණාව වර්ධනය කරගැනීම: භාග්යවතුන් වහන්සේ, සියලු සත්ත්වයන්ගේ දුක දුරු කිරීම සඳහා උතුම් ගවේෂණය කළහ. අපටද, අන්යයන්ගේ දුක ගැන සිතා, ඔවුන්ට උපකාර කිරීමට උත්සාහ කිරීම, එමගින් අපගේ මානවීය ගුණධර්ම වර්ධනය කරගත හැකිය.
- අධ්යාත්මික ඥානය සඳහා විවෘත මනසක් තබා ගැනීම: භාග්යවතුන් වහන්සේ, විවිධ ධර්ම මාර්ග අනුගමනය කළත්, අවසානයේ දී සියලු දේ අත්හැර, තමන් විසින්ම ධර්මය සොයා ගත්හ. අපටද, ධර්මය ඉගෙන ගැනීමේදී, විවෘත මනසක් තබාගෙන, දැනුම ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළ යුතුය.
"මහණෙනි, දුකින් මිදීමට මාර්ගයක් ඇත. ඒ, සතර සතිපට්ඨානයෙන් යුත් මධ්යම ප්රතිපදාවයි."
— භාග්යවතුන් වහන්සේ (අරියපරියේසන සූත්රය ඇසුරින්)
අරියපරියේසන සූත්රය, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජීවිතය හා ධර්මය පිළිබඳව ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දෙන අතිශයින් වැදගත් සූත්ර දේශනාවකි. මෙම සූත්රය, දුකින් මිදීමට මාර්ගය සොයා යාමේ උතුම් ගවේෂණය, එනම් අරියපරියේසනය, පිළිබඳව මූලික අවබෝධයක් ලබා දෙන අතර, සතර සතිපට්ඨානයෙන් යුත් මධ්යම ප්රතිපදාව මගින් නිවනට පත්විය හැකි බව අවධාරණය කරයි. මෙම ඉගැන්වීම් අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී යොදා ගනිමින්, මානසික සාමය, සතුට, සහ අවසානයේ දී දුකින් මිදීම කරා ගමන් කිරීමට අපට හැකියාව ලැබේ.