มหาปิปผาลีชาดก

มหาปิปผาลีชาดก

ณ ดินแดนอันอุดมสมบูรณ์แห่งหนึ่งในชมพูทวีป นามว่าเมืองมิถิลาอันรุ่งเรือง พระเจ้าวิเทหะทรงเป็นกษัตริย์ผู้เปี่ยมด้วยทศพิธราชธรรม ประทับอยู่ ณ ราชอุทยานอันงดงาม ทรงโปรดปรานการเสด็จประพาสอุทยานเป็นยิ่งนัก

วันหนึ่ง ขณะที่พระองค์ทรงสำราญพระอิริยบถอยู่ใต้ร่มเงาของต้นสาละใหญ่ ก็ทรงทอดพระเนตรเห็นต้นสาละต้นหนึ่งซึ่งออกดอกผลดกงามผิดปกติ ดอกของมันมีสีเหลืองทองอร่าม ส่งกลิ่นหอมฟุ้งไปทั่วบริเวณ ผลก็มีลักษณะกลมมน สีแดงเข้ม น่าลิ้มลอง พระองค์ทรงประหลาดพระทัยยิ่งนัก จึงตรัสถามเหล่าพราหมณ์ปุโรหิตและราชบัณฑิตถึงสาเหตุแห่งความมหัศจรรย์นี้

เหล่าพราหมณ์และบัณฑิตต่างก็พากันครุ่นคิด บางคนก็กราบทูลว่าอาจเป็นเพราะเทพยดามาบันดาล บางคนก็ว่าเป็นอิทธิฤทธิ์ของพราหมณ์ผู้ทรงศีลที่มาบำเพ็ญเพียรใกล้ๆ นั้น แต่ก็ไม่มีใครสามารถให้คำตอบที่ชัดเจนได้

พระเจ้าวิเทหะทรงใคร่ครวญอยู่ครู่หนึ่ง แล้วตรัสว่า “หากต้นไม้นี้มีอานุภาพจริง เราจะลองทดสอบดู” พระองค์จึงมีพระบัญชาให้เหล่าทหารนำผลสาละที่สุกงอมนั้นไปถวายแก่พระราชาผู้ทรงเป็นใหญ่ในแว่นแคว้นใกล้เคียง เพื่อเป็นการแสดงไมตรีจิตและทดสอบพยานุภาพของผลไม้นั้น

เหล่าทหารนำผลสาละไปถวายแด่พระราชาทั้งหลาย พระราชาเหล่านั้นเมื่อได้ลิ้มลองผลสาละอันหวานหอม ก็ทรงชื่นชมในรสชาติ และทรงเห็นถึงความอุดมสมบูรณ์ของแคว้นมิถิลา จึงทรงส่งทูตมาเจริญสัมพันธไมตรี

แต่แล้ว เหตุการณ์ไม่คาดฝันก็เกิดขึ้น เมื่อผลสาละหมดลงจากต้นนั้น ต้นสาละก็เหี่ยวเฉาไป เหล่าพราหมณ์และบัณฑิตก็พากันเดือดร้อน เพราะเชื่อว่าหากต้นสาละนี้เหี่ยวเฉาไป ความอุดมสมบูรณ์ของแว่นแคว้นก็จะพลอยสูญสิ้นไปด้วย

พระเจ้าวิเทหะทรงทอดพระเนตรเห็นความเดือดร้อนของเหล่าพสกนิกร จึงทรงมีพระดำริที่จะหาวิธีแก้ไข พระองค์ทรงระลึกถึงคำบอกเล่าของพราหมณ์ผู้หนึ่ง ซึ่งเคยกล่าวถึงต้นสาละวิเศษที่สามารถให้ผลได้ตลอดปี หากได้รับการดูแลเอาใจใส่อย่างถูกวิธี

พระองค์จึงมีพระบัญชาให้เหล่าข้าราชบริพารออกสืบเสาะหาพราหมณ์ผู้รู้เรื่องต้นสาละวิเศษนั้น เมื่อสืบจนเป็นที่พอใจ ก็พบว่ามีพราหมณ์เฒ่าผู้หนึ่งนามว่า “ปิปผาลี” อาศัยอยู่ในป่าห่างไกลออกไป พราหมณ์ปิปผาลีผู้นี้เป็นผู้ที่เข้าใจธรรมชาติของต้นไม้เป็นอย่างดี และมีความรู้ในการดูแลรักษาต้นสาละวิเศษ

พระเจ้าวิเทหะทรงเสด็จไปนิมนต์พราหมณ์ปิปผาลีด้วยพระองค์เอง พราหมณ์ปิปผาลีเมื่อได้รับนิมนต์ ก็ถวายบังคมและกราบทูลว่า “ข้าแต่พระมหาราชเจ้า ต้นสาละวิเศษนั้นจะออกดอกออกผลได้ตลอดปี หากได้รับการบำรุงรักษาด้วยน้ำที่มาจากบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากนี้ และต้องหมั่นรดน้ำพรวนดินอยู่เสมอ”

พระเจ้าวิเทหะทรงยินดีเป็นอย่างยิ่ง จึงทรงมีพระบัญชาให้จัดหาน้ำจากบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์มาให้พราหมณ์ปิปผาลีนำไปรดต้นสาละ และให้เหล่าคนสวนช่วยกันดูแลรักษาต้นไม้ตามคำแนะนำของพราหมณ์

เมื่อต้นสาละได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี ก็กลับมาออกดอกออกผลดกงามอีกครั้ง และคราวนี้ก็ออกดอกออกผลตลอดทั้งปี ทำให้เมืองมิถิลาอุดมสมบูรณ์ยิ่งกว่าเดิม ประชาชนอยู่เย็นเป็นสุข

พระเจ้าวิเทหะทรงเลื่อมใสในความรู้และความสามารถของพราหมณ์ปิปผาลีเป็นอย่างมาก จึงทรงแต่งตั้งให้พราหมณ์ปิปผาลีเป็น “มหาปิปผาลี” และมอบหมายให้ดูแลต้นสาละวิเศษนี้แต่เพียงผู้เดียว

เรื่องราวของมหาปิปผาลีและต้นสาละวิเศษได้เล่าขานสืบต่อกันมา เป็นเครื่องเตือนใจให้เห็นถึงความสำคัญของการเอาใจใส่ การดูแลรักษา และความรู้ความสามารถ ซึ่งหากนำมาประยุกต์ใช้ให้ถูกที่ถูกเวลา ก็ย่อมนำมาซึ่งความเจริญรุ่งเรืองและความผาสุกแก่ส่วนรวมได้