มหาปังกาชาดก

มหาปังกาชาดก

กาลครั้งหนึ่ง ในนครพาราณสี พระโพธิสัตว์ทรงดำรงพระชาติเป็น 'มหาปังกา' ช้างพลายผู้ยิ่งใหญ่ มีร่างกายกำยำ สูงใหญ่ สง่างาม และมีงาสีขาวบริสุทธิ์

มหาปังกาเป็นช้างที่แข็งแรงและมีกำลังมาก แต่สิ่งที่ทำให้มหาปังกาโดดเด่นยิ่งกว่านั้น คือสติปัญญาอันเฉลียวฉลาด และความรู้จักประมาณตน

ในป่าอันกว้างใหญ่นั้น มีสัตว์ป่ามากมายอาศัยอยู่ แต่มีสัตว์บางชนิดที่มักจะประพฤติตนเกินตัว

มีอยู่ครั้งหนึ่ง มหาปังกาได้พบกับสุนัขจิ้งจอกตัวหนึ่ง ชื่อว่า 'กาลกัณฐ์' กาลกัณฐ์เป็นสุนัขจิ้งจอกที่มีความทะเยอทะยานสูง มันมักจะโอ้อวด และพยายามทำตัวให้เหนือกว่าสัตว์อื่น

วันหนึ่ง กาลกัณฐ์เดินมาเจอมหาปังกา

“โอ้โห ท่านช้างใหญ่!” กาลกัณฐ์ร้องทัก “ท่านดูแข็งแรงกำยำเสียจริง

“แต่ท่านรู้หรือไม่ว่า ข้าก็มีความสามารถไม่แพ้ท่าน

“ข้าสามารถวิ่งได้เร็วที่สุดในป่า

“และข้าก็สามารถปีนต้นไม้ได้ด้วย!”

มหาปังกาฟังแล้วก็ยิ้ม

“จริงหรือ กาลกัณฐ์” มหาปังกาถาม “เช่นนั้น เจ้าลองแสดงให้ข้าดูหน่อยสิ”

กาลกัณฐ์ภูมิใจมาก มันรีบวิ่งไปรอบๆ ต้นไม้ใหญ่

“ดูสิ! ข้าวิ่งเร็วแค่ไหน!” มันร้องบอก

จากนั้น มันก็พยายามปีนป่ายขึ้นไปบนต้นไม้ แต่ด้วยความที่มันมีร่างกายเล็ก และไม่มีเล็บที่แหลมคมเหมือนสัตว์ปีนป่าย มันจึงไม่สามารถปีนขึ้นไปได้

มันพยายามอยู่หลายครั้ง แต่ก็ยังคงตกมาอยู่ดี

“ข้า… ข้าคงจะปีนไม่ได้” กาลกัณฐ์กล่าวอย่างอายๆ

“เป็นเพราะข้าอ่อนแอเกินไป”

มหาปังกาเดินเข้าไปใกล้

“กาลกัณฐ์เอ๋ย” มหาปังกาพูดด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน “สัตว์ทุกชนิดมีความสามารถที่แตกต่างกัน

“เจ้ามีความสามารถในการวิ่งที่รวดเร็ว และมีความเฉลียวฉลาดในการล่าเหยื่อ

“นั่นคือสิ่งที่ดีที่สุดของเจ้า

“ส่วนข้า มีกำลังที่แข็งแรง และมีงาที่แหลมคม

“นั่นคือสิ่งที่ดีที่สุดของข้า

“เราไม่จำเป็นต้องทำในสิ่งที่เราไม่ถนัด

“เราเพียงแค่ต้องรู้จักความสามารถของตนเอง และใช้มันให้เป็นประโยชน์

“การพยายามทำในสิ่งที่เราไม่ถนัด บางครั้งอาจนำมาซึ่งความเดือดร้อน

“เหมือนกับที่เจ้าพยายามปีนต้นไม้ แล้วอาจจะได้รับบาดเจ็บ”

กาลกัณฐ์ได้ฟังคำของมหาปังกา ก็รู้สึกสำนึก

มันเข้าใจแล้วว่า การโอ้อวด และการพยายามเป็นในสิ่งที่ไม่ใช่ตนเองนั้น ไม่ได้นำมาซึ่งความสุข

แต่มันนำมาซึ่งความอาย และอาจนำไปสู่ภยันตราย

นับแต่นั้นมา กาลกัณฐ์ก็เลิกพฤติกรรมโอ้อวด และหันมาใช้ความสามารถที่ตนเองมีให้เป็นประโยชน์

มันกลายเป็นสุนัขจิ้งจอกที่ฉลาด และเก่งกาจในการล่าเหยื่อ

ส่วนมหาปังกา ก็ยังคงเป็นช้างผู้ยิ่งใหญ่ ที่มีความสุขกับการใช้ชีวิตตามธรรมชาติของตนเอง

ครั้งหนึ่ง มีพรานป่าเข้ามาในป่า

พรานป่าเห็นมหาปังกา ก็หมายจะล่า

แต่เมื่อเห็นว่างาสีขาวของมหาปังกา ไม่ได้แหลมคมและแข็งแรงเหมือนช้างพลายทั่วไป (เพราะมหาปังกาไม่เคยใช้กำลังเกินความจำเป็น)

พรานป่าจึงตัดสินใจว่า มหาปังกาไม่ใช่เป้าหมายที่คุ้มค่า

พรานป่าจึงล่าสัตว์ป่าชนิดอื่นแทน

มหาปังกาจึงรอดพ้นจากการถูกล่า

มันได้เรียนรู้ว่า การรู้จักประมาณตน และการไม่แสดงความสามารถเกินจริง ก็เป็นการป้องกันภัยอย่างหนึ่ง

พระโพธิสัตว์ (มหาปังกา) ได้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการรู้จักตนเอง การใช้ปัญญาในการดำรงชีวิต และการไม่โอ้อวด