กษัตริย์ผู้ทรงมีเมตตาต่อสัตว์

ในอดีตกาล นานมาแล้ว เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระเวสสันดร กษัตริย์ผู้ทรงเปี่ยมล้นด้วยพระมหากรุณาธิคุณ ณ กรุงเชตบุรุฎร์ แคว้นมัททราช

กษัตริย์ผู้ทรงมีเมตตาต่อสัตว์

ครั้งนั้น พระบรมโพธิสัตว์ ทรงดำรงเป็นพระเวสสันดร กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ พระองค์ทรงปกครองแคว้นด้วยทศพิธราชธรรม ประชาชนอยู่เย็นเป็นสุข ทรงโปรดปรานการบำเพ็ญทานเป็นยิ่งนัก สัตว์น้อยใหญ่ทั้งปวงล้วนเป็นที่รักและเมตตาของพระองค์

วันหนึ่ง ขณะที่พระเวสสันดรกำลังทรงสำราญพระอิริยาบถ ณ สวนหลวงอันเขียวชอุ่ม พระองค์ทรงทอดพระเนตรเห็นช้างเผือกเชือกหนึ่ง ซึ่งเป็นช้างคู่บ้านคู่เมืองของแคว้นมัททราช ปรากฏว่าช้างเผือกเชือกนั้นมีลักษณะอันน่าเกรงขาม สง่างาม แต่กลับมีอาการซูบผอม ดวงตาหมองคล้ำ ท่าทางอ่อนแรง

พระเวสสันดรทรงตรัสถามเสนาบดีผู้ใกล้ชิดด้วยพระสุรเสียงที่เต็มไปด้วยความห่วงใยว่า "ดูก่อนท่านเสนาบดี เหตุไฉนช้างเผือกคู่บ้านคู่เมืองของเราจึงมีสภาพเช่นนี้? ดูเหมือนว่ามันจะอ่อนแอลงทุกวัน"

"ฝ่าบาท ช้างเผือกเชือกนี้... มันถูกประชาชนชาวเมืองกาลึงคะ แย่งชิงไปเมื่อวันก่อน พวกเขาอ้างว่าช้างเผือกเป็นของศักดิ์สิทธิ์ ควรจะอยู่ที่เมืองของตน ฝ่ายเราไม่สามารถต้านทานกำลังของพวกเขาได้ จึงจำต้องยอมเสียช้างไปเพคะ"

เมื่อได้ฟังดังนั้น พระเวสสันดรก็ทรงเสียพระทัยเป็นอันมาก พระองค์ทรงหวนนึกถึงความผูกพันที่ทรงมีต่อช้างเผือกเชือกนี้ มันเป็นสัญลักษณ์แห่งความเจริญรุ่งเรืองของแคว้น เป็นสิ่งล้ำค่าที่ทรงหวงแหนยิ่งกว่าสิ่งใด

พระองค์ทรงพิจารณาถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้น หากประชาชนของพระองค์ขาดที่พึ่งทางใจ และแคว้นจะขาดความสง่างามอันเป็นสัญลักษณ์แห่งบุญบารมี

ด้วยพระทัยอันเปี่ยมด้วยเมตตา พระเวสสันดรจึงทรงตัดสินพระทัยที่จะทวงคืนช้างเผือกนั้นด้วยการ "ให้ทาน"

"ท่านเสนาบดี จงเตรียมเครื่องราชบรรณาการอันมีค่าที่สุดของแคว้นให้พร้อม เราจะนำไปเป็นของขวัญให้กับกษัตริย์แห่งเมืองกาลึงคะ เพื่อแลกกับช้างเผือกของเรา" พระองค์ตรัส

เสนาบดีและเหล่าขุนนางต่างตกตะลึงกับพระดำริของพระองค์ พวกเขาพยายามทัดทาน

"ฝ่าบาท! การกระทำเช่นนี้อาจเป็นอันตรายต่อแคว้นของเรา การให้ทรัพย์สินอันมีค่าแก่ศัตรู อาจเป็นการเปิดช่องให้พวกเขาเข้ามาทำลายเราได้นะพะย่ะค่ะ"

"ใช่แล้วฝ่าบาท! แล้วเราจะเอาอะไรมาเลี้ยงดูประชาชน หากเราต้องเสียสมบัติไปทั้งหมด?"

แต่พระเวสสันดรทรงยืนยันในพระดำริของพระองค์

"เราเข้าใจในความห่วงใยของพวกท่าน แต่ในฐานะกษัตริย์ผู้ปกครอง เราต้องนำพาประชาชนด้วยธรรม เราจะแสดงให้เห็นว่า แม้กระทั่งทรัพย์สินอันล้ำค่าที่สุด เราก็พร้อมที่จะสละเพื่อความสงบสุขและเพื่อช่วยเหลือผู้ตกทุกข์ได้ยาก แม้แต่สัตว์ที่ตกทุกข์ได้ยากก็ตาม"

พระองค์ทรงมีพระประสงค์ที่จะแสดงธรรมอันยิ่งใหญ่ ว่าการให้ทานนั้นเป็นยอดแห่งความดี แม้จะเสียสละมากเพียงใด ก็ย่อมได้รับผลบุญอันประมาณมิได้

เมื่อทุกอย่างพร้อม พระเวสสันดรพร้อมด้วยขบวนเสด็จอันยิ่งใหญ่ ก็ออกเดินทางมุ่งหน้าสู่กรุงกาลึงคะ ท่ามกลางความกังวลใจของเหล่าขุนนางและประชาชน

เมื่อเดินทางถึงกรุงกาลึงคะ พระเวสสันดรทรงขอเข้าเฝ้ากษัตริย์แห่งกาลึงคะ และทรงยื่นข้อเสนอ

"ข้าแต่พระสหายกษัตริย์ ข้าพเจ้ามาเพื่อขอช้างเผือกคู่บ้านคู่เมืองของข้าพเจ้าคืน ข้าพเจ้าพร้อมที่จะมอบทรัพย์สินอันมีค่าที่สุดในแผ่นดินนี้ให้แก่ท่าน เป็นการแลกเปลี่ยน"

กษัตริย์แห่งกาลึงคะเมื่อได้เห็นความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และความใจกว้างของพระเวสสันดร ก็ทรงประหลาดพระทัยเป็นอย่างยิ่ง พระองค์ทรงพิจารณาถึงมูลค่าของทรัพย์สินที่พระเวสสันดรเสนอมา ซึ่งมีค่ามหาศาลเกินกว่าที่แคว้นของพระองค์จะหาได้

ในขณะเดียวกัน พระองค์ก็ทรงมองเห็นความทุกข์ทรมานของช้างเผือกที่ถูกนำมาอยู่ที่เมืองของตน และทรงเห็นถึงความเดือดร้อนของแคว้นมัททราชที่ต้องสูญเสียสัญลักษณ์แห่งความเจริญ

กษัตริย์แห่งกาลึงคะทรงตรัสตอบด้วยพระสุรเสียงอันนุ่มนวล

"พระเวสสันดรผู้ทรงมีบุญญาธิการ การกระทำของพระองค์ทำให้ข้าพเจ้าประจักษ์ในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ ข้าพเจ้าขอรับเอาทรัพย์สินอันมีค่าที่ท่านมอบให้ แต่ข้าพเจ้าจะไม่ขอรับช้างเผือกของท่านไว้ เพราะข้าพเจ้าทราบดีว่ามันมีความสำคัญต่อแคว้นของพระองค์เพียงใด ข้าพเจ้าจะมอบช้างเผือกของท่านคืนแก่พระองค์"

เมื่อได้ฟังดังนั้น พระเวสสันดรทรงปลาบปลื้มพระทัยเป็นล้นพ้น พระองค์ทรงขอบคุณกษัตริย์แห่งกาลึงคะ และทรงรับช้างเผือกกลับคืนสู่แคว้นมัททราช

เมื่อข่าวการกระทำอันยิ่งใหญ่ของพระเวสสันดรแพร่สะพัดไป ประชาชนทั้งสองแคว้นต่างแซ่ซ้องสรรเสริญในพระมหากรุณาธิคุณและความเสียสละของพระองค์

พระเวสสันดรทรงนำช้างเผือกกลับมายังกรุงเชตบุรุฎร์ ประชาชนต่างออกมาต้อนรับด้วยความปีติยินดี แคว้นมัททราชกลับมามีรอยยิ้มและความสงบสุขอีกครั้ง

พระองค์ทรงแสดงให้เห็นว่า การให้ทานที่แท้จริงนั้น ไม่ได้อยู่ที่มูลค่าของสิ่งของ แต่ขึ้นอยู่กับจิตใจที่เสียสละและเปี่ยมด้วยเมตตา

เรื่องราวของพระเวสสันดรกษัตริย์ผู้ทรงมีเมตตาต่อสัตว์ ได้กลายเป็นตำนานเล่าขานสืบไป เพื่อเป็นแบบอย่างแก่ชนรุ่นหลัง ให้ระลึกถึงคุณค่าของการให้ทาน และการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อสรรพสัตว์ทั้งหลาย

คติธรรม

การเสียสละทรัพย์สินอันมีค่า เพื่อช่วยเหลือผู้อื่น แม้แต่สัตว์ที่ตกทุกข์ได้ยาก ย่อมเป็นเครื่องแสดงถึงพระมหากรุณาธิคุณและบุญบารมีอันยิ่งใหญ่ การให้ทานด้วยจิตอันบริสุทธิ์ ย่อมนำมาซึ่งความสุขและความเจริญรุ่งเรือง

บารมีที่บำเพ็ญ

พระเวสสันดรทรงบำเพ็ญทานบารมี โดยการสละช้างเผือกอันเป็นที่รักและทรงคุณค่า เพื่อช่วยเหลือสัตว์ที่ตกทุกข์ได้ยาก และเพื่อปกป้องเกียรติภูมิของแคว้น.