สัฏฐิปาลชาดก: ความดีที่ยั่งยืน

สัฏฐิปาลชาดก

ณ เมืองพาราณสี อันเป็นเมืองหลวงของแคว้นกาสี ในยุคสมัยที่เต็มไปด้วยการแก่งแย่งชิงดี และความไม่แน่นอนของชีวิต มี “พระราชา” ผู้ทรงปกครองด้วยอำนาจ แต่ก็ทรงมีพระทัยที่เต็มไปด้วยความกังวล และความหวาดระแวง พระองค์ทรงหวาดกลัวต่อการสิ้นพระชนม์ และทรงพยายามหาวิธีที่จะยืดอายุขัยออกไป

วันหนึ่ง พระราชาได้ทรงเรียก “สัฏฐิปาละ” พราหมณ์ผู้มีปัญญามาเข้าเฝ้า

“สัฏฐิปาละ” พระราชาตรัสด้วยน้ำเสียงที่อ่อนแรง “ข้าได้ยินว่าท่านมีความรู้เกี่ยวกับอายุขัย และวิธีที่จะยืดชีวิตออกไปได้”

สัฏฐิปาละพราหมณ์ก้มกราบทูล “ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นที่รักแห่งมหาชน ข้าพเจ้ามีความรู้ตามที่พระองค์ทรงทราบ แต่ข้าพเจ้าก็มิได้มีอำนาจที่จะเปลี่ยนแปลงชะตาชีวิตได้”

“แต่ท่านต้องมีวิธีบางอย่าง!” พระราชาทรงตรัสด้วยความหวัง “บอกข้ามาเถิด! ข้าจะให้ทรัพย์สินอันมหาศาลแก่ท่าน!”

สัฏฐิปาละพราหมณ์ ครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะกล่าวว่า “ข้าแต่พระองค์ การยืดอายุขัยนั้น หาใช่การใช้เวทมนตร์ หรือยาวิเศษใดๆ หากแต่คือการ “สั่งสมความดี” และการ “ละเว้นความชั่ว””

พระราชาทรงฟังคำทูลของสัฏฐิปาละด้วยความไม่พอพระทัย “เจ้ากำลังจะบอกว่า การทำบุญกุศลจะทำให้ข้ามีอายุยืนขึ้นหรือ!”

“ถูกต้องแล้วพระเจ้าข้า” สัฏฐิปาละตอบ “เมื่อพระองค์ทรงบำเพ็ญทาน ทรงรักษาศีล ทรงเจริญเมตตา ทรงให้ทานแก่ผู้ยากไร้ และทรงละเว้นจากการเบียดเบียนผู้อื่น ความดีเหล่านั้นจะส่งผลให้ชีวิตของพระองค์มีความสุขสงบ ปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ และมีอายุยืนยาว”

พระราชาทรงคิดว่าสัฏฐิปาละกำลังจะหลอกลวงพระองค์ พระองค์ทรงเชื่อว่าการมีอายุยืนยาวได้นั้น ต้องมาจากการใช้พลังอำนาจ หรือการค้นหาสิ่งวิเศษ

“ถ้าอย่างนั้น” พระราชาตรัส “จงไปหา “ยาอายุวัฒนะ” ที่สามารถทำให้ข้าเป็นอมตะได้! หากท่านหามาให้ข้าได้ ข้าจะให้รางวัลแก่ท่านอย่างงาม!”

สัฏฐิปาละพราหมณ์รู้ดีว่า “ยาอายุวัฒนะ” ที่พระราชาทรงต้องการนั้น ไม่มีอยู่จริงตามธรรมชาติ แต่เขาก็ไม่ต้องการขัดพระประสงค์โดยตรง จึงกล่าวว่า “ข้าพระองค์จะพยายามค้นหาให้พระองค์”

สัฏฐิปาละได้เดินทางออกไปจากวัง เขาได้ใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการช่วยเหลือผู้คน ตั้งโรงทาน สร้างวัดวาอาราม และให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ที่ตกทุกข์ได้ยาก เขาทำทุกอย่างด้วยความตั้งใจจริง โดยไม่หวังผลตอบแทนใดๆ

ในขณะที่พระราชาทรงใช้ชีวิตไปวันๆ ด้วยความหวาดกลัว และคอยถามถึง “ยาอายุวัฒนะ” อยู่เสมอ

เมื่อเวลาผ่านไป พระราชาทรงเริ่มสังขารทรุดโทรมลง พระองค์ทรงรู้สึกสิ้นหวัง และเริ่มนึกถึงคำสอนของสัฏฐิปาละ

พระราชาทรงเรียกสัฏฐิปาละมาเข้าเฝ้าอีกครั้ง “สัฏฐิปาละ” พระราชาตรัสเสียงแผ่วเบา “ข้าหามียาอายุวัฒนะพบไม่… หรือว่าท่านกำลังหลอกลวงข้า”

สัฏฐิปาละกราบทูล “ข้าแต่พระองค์ ข้าพระองค์ไม่ได้หลอกลวงพระองค์เลย ยาอายุวัฒนะที่แท้จริงนั้น คือ “การทำความดี” ที่พระองค์ได้ทรงละเลยไป”

สัฏฐิปาละอธิบายถึงสิ่งที่ตนเองได้ทำไปตลอดเวลา “ข้าพระองค์ได้สร้างบุญกุศลไว้มากมาย หากพระองค์ทรงทำเช่นเดียวกัน พระองค์ก็จะทรงพบกับความสุข และอายุขัยที่ยืนยาว”

พระราชาทรงตระหนักถึงความผิดพลาดของพระองค์ พระองค์ทรงเสียใจที่ไม่ได้เชื่อฟังคำสอนของสัฏฐิปาละ

“ข้าเข้าใจแล้ว” พระราชาตรัส “ข้าได้หลงผิดไป ข้าจะเริ่มทำความดีตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป”

พระราชาได้เริ่มบำเพ็ญทาน รักษาศีล และเจริญเมตตาธรรม ชีวิตของพระองค์จึงมีความสุขสงบ และมีอายุยืนยาวสมปรารถนา