มหานารทชาดก

มหานารทชาดก

ณ ดินแดนอันไกลโพ้น ในสมัยโบราณกาล มีเมืองอันรุ่งเรืองนามว่า เมืองมิถิลา ในเมืองนี้มีกษัตริย์ผู้ทรงธรรมนามว่า พระเจ้าวิเทหราช พระองค์ทรงเป็นที่รักของเหล่าพสกนิกร เพราะทรงตั้งอยู่ในทศพิธราชธรรม

ใกล้ๆ กับเมืองมิถิลา มีป่าอันอุดมสมบูรณ์เป็นที่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด และเป็นที่บำเพ็ญพรตของฤาษีหลายองค์ ในบรรดาฤาษีเหล่านั้น มีพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระฤาษีนามว่า นารทดาบส พระองค์ทรงเป็นผู้มีปัญญาแก่กล้า ทรงบำเพ็ญพรตอย่างเคร่งครัด และมีฤทธิ์เดชมาก

วันหนึ่ง พระเจ้าวิเทหราชทรงประชวรหนักจนเกือบจะสิ้นพระชนม์ หมอหลวงไม่สามารถหาวิธีรักษาได้ ทำให้เหล่าอาณาประชาราษฎร์ต่างก็พากันเศร้าโศกเสียใจ

พระมเหสีของพระเจ้าวิเทหราช ซึ่งทรงมีพระนามว่า พระนางปทุมวดี ทรงระลึกได้ถึงกิตติศัพท์ของนารทดาบส ผู้มีฤทธิ์สามารถช่วยเหลือผู้คนได้ พระนางจึงทรงตัดสินพระทัยที่จะเสด็จไปขอความช่วยเหลือจากพระองค์

พระนางปทุมวดีพร้อมด้วยข้าราชบริพาร เสด็จไปยังอาศรมของนารทดาบส เมื่อไปถึง ก็ทรงกราบทูลถึงอาการประชวรของพระสวามี และขอให้พระองค์โปรดช่วย

“ท่านดาบสผู้ทรงศีล ข้าพเจ้าขอวิงวอนท่าน โปรดช่วยรักษาพระสวามีของหม่อมฉันด้วยเถิด พระองค์ประชวรหนักจนหมอหลวงหมดปัญญา” พระนางปทุมวดีตรัสวิงวอน

นารทดาบสทรงสดับดังนั้น ก็ทรงรับปากที่จะช่วยเหลือ “ดูก่อนพระมเหสี หากเป็นความประสงค์ของท่าน และหากมีทางที่จะช่วยได้ ข้าพเจ้าจะพยายามอย่างเต็มที่”

แต่ทว่า การจะรักษาพระเจ้าวิเทหราชได้นั้น ต้องใช้ยาอันวิเศษ ซึ่งยากที่จะหาได้ยากยิ่ง ยานั้นคือ “หทัยโอสถ” หรือ “ยาหัวใจ” ซึ่งมีสรรพคุณสามารถรักษาโรคร้ายแรงต่างๆ ได้

นารทดาบสจึงได้ทูลแก่พระนางปทุมวดีว่า “หทัยโอสถนี้จะหาได้จากที่ใดนั้น ข้าพเจ้ายังไม่ทราบแน่ชัด แต่จะลองไปอธิษฐานจิตขอจากเทพยดาผู้รักษาป่าดู”

นารทดาบสทรงบำเพ็ญเพียรอย่างหนัก ทรงอธิษฐานจิตขอหทัยโอสถจากเทพยดาผู้รักษาป่า และในที่สุด เทพยดาก็ได้ประทานหทัยโอสถนั้นแก่พระองค์

นารทดาบสทรงนำหทัยโอสถนั้นมาถวายแด่พระนางปทุมวดี และให้พระนางนำไปถวายแด่พระเจ้าวิเทหราช

เมื่อพระเจ้าวิเทหราชทรงเสวยหทัยโอสถแล้ว อาการประชวรของพระองค์ก็ค่อยๆ ดีขึ้น จนในที่สุดก็ทรงหายจากอาการประชวรเป็นปลิดทิ้ง

เหล่าพสกนิกรต่างก็ชื่นชมยินดี และแซ่ซ้องสรรเสริญนารทดาบสเป็นอย่างมาก

หลังจากนั้น พระเจ้าวิเทหราชทรงมีพระราชดำริที่จะตอบแทนบุญคุณของนารทดาบส พระองค์จึงทรงเรียกประชุมเหล่าเสนาบดี และปรึกษาหารือถึงวิธีที่จะตอบแทน

“เราควรจะตอบแทนท่านดาบสผู้นี้อย่างไรดี?” พระเจ้าวิเทหราชตรัสถาม

เสนาบดีคนหนึ่งทูลว่า “ขอเดชะฝ่าพระบาท ข้าพเจ้าเห็นว่า ควรจะสร้างปราสาทอันงดงามถวายแด่ท่านดาบส เพื่อเป็นที่พำนัก”

เสนาบดีอีกคนทูลว่า “ขอเดชะฝ่าพระบาท ข้าพเจ้าเห็นว่า ควรจะถวายทองคำและทรัพย์สินเงินทอง แก่ท่านดาบส ให้ท่านมีอันจะกิน”

แต่พระเจ้าวิเทหราชทรงแย้งว่า “ท่านดาบสผู้นี้ เป็นผู้ไม่ยึดติดในทรัพย์สมบัติ การให้สิ่งเหล่านี้แก่ท่าน คงไม่ถูกใจนัก”

ในที่สุด พระเจ้าวิเทหราชก็ทรงมีพระราชดำริที่จะถวาย “การฟังธรรม” แด่นารทดาบส

“เราจะถวายสิ่งที่มีค่าสูงสุดแก่ท่านดาบส นั่นคือ โอกาสในการฟังธรรมะอันลึกซึ้ง จากนักปราชญ์ผู้ทรงภูมิรู้” พระเจ้าวิเทหราชตรัส

พระเจ้าวิเทหราชจึงทรงเชิญนักปราชญ์ผู้ทรงคุณวุฒิ มาเทศนาสั่งสอนธรรมะแก่นารทดาบส

นารทดาบสทรงพอพระทัยเป็นอย่างยิ่งกับการตอบแทนนี้ เพราะทรงเห็นว่าการได้สดับฟังธรรมะ เป็นสิ่งที่มีค่ามากกว่าทรัพย์สมบัติใดๆ

พระองค์ทรงได้สดับฟังธรรมะอันลึกซึ้ง และทรงนำไปปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ทำให้พระองค์มีความสุขสงบยิ่งขึ้น

เรื่องราวของมหานารทชาดก แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการมีปัญญา ความเมตตา และการให้ธรรมะเป็นทาน ซึ่งเป็นสิ่งประเสริฐสูงสุด.

การตอบแทนบุญคุณที่ดีที่สุด คือการให้สิ่งที่ผู้รับต้องการอย่างแท้จริง การให้ธรรมะเป็นทาน ย่อมประเสริฐกว่าทรัพย์สมบัติใดๆ