พระโพธิสัตว์เป็นพระราชาผู้มีวิริยะ

พระโพธิสัตว์เป็นพระราชาผู้มีวิริยะ

ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในกาลสมัยที่พระโพธิสัตว์ทรงเวียนว่ายอยู่ในสงสารวัฏ ทรงบำเพ็ญบารมีเพื่อการตรัสรู้ พระองค์ทรงอุบัติเป็นพระราชาแห่งแคว้นปัญจาลนคร ทรงพระนามว่า พระเจ้าสุธรรมราชา พระองค์ทรงเป็นกษัตริย์ผู้ทรงทศพิธราชธรรม ทรงปกครองอาณาประชาราษฎร์ด้วยทศพิธราชธรรมอย่างเคร่งครัด ราษฎรทั้งหลายอยู่เย็นเป็นสุข ทั่วทั้งแผ่นดินอุดมสมบูรณ์ด้วยพืชพันธุ์ธัญญาหาร

พระเจ้าสุธรรมราชาทรงมีพระมเหสีนามว่า พระนางพิมพา เป็นสตรีผู้เลอโฉม ทรงพระสิริโฉมงดงามยิ่งนัก และทรงมีพระโอรสธิดาหลายพระองค์ แต่ที่ทรงโปรดปรานเป็นพิเศษคือ เจ้าชายวิริยะ ซึ่งทรงมีพระปรีชาสามารถเฉลียวฉลาด และทรงมีพระทัยเด็ดเดี่ยว ทรงใฝ่ในการศึกษาศิลปะวิทยาการทุกแขนง

วันหนึ่ง ขณะที่พระเจ้าสุธรรมราชาประทับแปรพระราชฐาน ณ พระราชอุทยาน ทรงทอดพระเนตรเห็นดอกบัวหลวงกำลังบานสะพรั่งอย่างงดงาม ตระการตาไปด้วยสีสันและกลิ่นหอมยั่วยวนใจ พระองค์ทรงมีพระประสงค์ที่จะได้ดอกบัวนั้นมาประดับพระเกศา จึงทรงมีพระดำรัสสั่งให้เหล่าข้าราชบริพารไปเก็บดอกบัวหลวงมาถวาย

แต่ทว่า ดอกบัวหลวงที่ทรงต้องการนั้นอยู่กลางสระน้ำอันกว้างใหญ่ และมีวัชพืชขึ้นรกเรื้อหนาทึบ ทำให้การเข้าไปเก็บดอกบัวนั้นเป็นไปได้ยากยิ่ง เหล่าข้าราชบริพารต่างพากันเกี่ยงงอน ไม่มีใครกล้าเข้าไปในสระน้ำนั้นเลย

เมื่อเห็นดังนั้น เจ้าชายวิริยะ ผู้ซึ่งประทับอยู่ ณ ที่นั้นด้วย ทรงทนดูพระบิดาและเหล่าข้าราชบริพารที่อ่อนแอไม่ไหว จึงทรงเปล่งพระสุรเสียงอันดังว่า "ข้าแต่พระบิดา อย่าได้กังวลเลย พระเจ้าข้า หม่อมฉันจะเข้าไปเก็บดอกบัวนั้นมาถวายเอง"

พระเจ้าสุธรรมราชาทรงประหลาดพระทัยในพระปรีชาสามารถและความกล้าหาญของเจ้าชายวิริยะ จึงทรงตรัสตอบด้วยความรักใคร่ว่า "วิริยะ โอรสของเรา เจ้ายังเยาว์นัก การเข้าไปในสระน้ำที่มีวัชพืชรกเรื้อเช่นนี้ จะเป็นอันตรายแก่เจ้าได้"

เจ้าชายวิริยะทรงกราบทูลว่า "ขอเดชะพระบิดา หม่อมฉันมิได้ย่อท้อต่อภาระอันใดเลย แม้จะเป็นอันตรายสักเพียงใด หากเป็นที่ประสงค์ของพระองค์ หม่อมฉันก็พร้อมจะทำด้วยสุดกำลัง"

เมื่อทรงเห็นความตั้งใจอันแน่วแน่ของเจ้าชายวิริยะ พระเจ้าสุธรรมราชาจึงทรงยอมให้เจ้าชายวิริยะเข้าไปในสระน้ำนั้น เจ้าชายวิริยะทรงถอดพระภูษาออก แล้วทรงดำดิ่งลงไปในสระน้ำอันเย็นฉ่ำ

เมื่อเจ้าชายวิริยะทรงดำลงไปในน้ำ ทรงพบกับวัชพืชที่ขึ้นปกคลุมหนาทึบ รากของวัชพืชเหล่านั้นพันเกี่ยวกันแน่นหนา ยากที่จะแหวกว่ายผ่านไปได้ แต่เจ้าชายวิริยะมิได้ทรงย่อท้อ พระองค์ทรงใช้พระหัตถ์ทั้งสองข้างค่อยๆ แหวกวัชพืชเหล่านั้นออกไปทีละน้อย ทีละน้อย

ทรงเหนื่อยอ่อน เพลียแรง เหงื่อไหลท่วมพระวรกาย แต่พระองค์ก็ยังคงทรงมุ่งมั่นที่จะบรรลุพระประสงค์ของพระบิดา ทรงใช้เวลาอยู่นานพอสมควร จึงทรงสามารถแหวกวัชพืชเหล่านั้นจนสุดทาง และทรงมองเห็นดอกบัวหลวงที่ทรงต้องการ

ดอกบัวหลวงดอกนั้นใหญ่กว่าดอกอื่นใด มีสีชมพูสดใส กลีบดอกซ้อนกันเป็นชั้นๆ และส่งกลิ่นหอมอบอวล เจ้าชายวิริยะทรงชื่นชมในความงามของดอกบัวนั้น แล้วทรงค่อยๆ เอื้อมพระหัตถ์ไปเด็ดดอกบัวนั้นมา

เมื่อได้ดอกบัวที่ประสงค์แล้ว เจ้าชายวิริยะก็ทรงค่อยๆ ว่ายน้ำกลับขึ้นมาสู่ฝั่ง ท่ามกลางความยินดีของพระบิดาและเหล่าข้าราชบริพาร

พระเจ้าสุธรรมราชาทรงปลื้มปีติในพระราชโอรสเป็นอย่างยิ่ง จึงทรงรับดอกบัวหลวงมาประดับพระเกศา แล้วทรงมีพระดำรัสชมเชยเจ้าชายวิริยะว่า "วิริยะ โอรสของเรา เจ้าเป็นผู้มีวิริยะอุตสาหะอย่างแท้จริง เจ้าได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า ความพากเพียรย่อมนำมาซึ่งความสำเร็จ"

ตั้งแต่นั้นมา เจ้าชายวิริยะก็ทรงได้รับการยกย่องในฐานะผู้มีวิริยะอุตสาหะ และเมื่อทรงเจริญวัยขึ้น ทรงได้ขึ้นครองราชสมบัติสืบต่อจากพระบิดา ทรงปกครองแผ่นดินด้วยทศพิธราชธรรม และทรงเป็นที่รักของเหล่าพสกนิกร

เรื่องราวของเจ้าชายวิริยะได้เล่าขานสืบต่อกันมา เพื่อเป็นเยี่ยงอย่างแก่ผู้คนทั้งหลาย ให้เห็นถึงความสำคัญของ วิริยะ หรือความเพียรพยายาม ที่เป็นคุณธรรมอันยิ่งใหญ่ ที่จะนำพาชีวิตไปสู่ความสำเร็จในทุกสรรพสิ่ง

พระเจ้าสุธรรมราชาทรงมีพระปรีชาญาณลึกซึ้ง ทรงสอนให้พระโอรสและเหล่าข้าราชบริพารเข้าใจถึงความหมายของวิริยะอย่างแท้จริง ทรงตรัสว่า "วิริยะนั้นมิใช่เพียงการลงมือทำเท่านั้น แต่หมายถึงการทำอย่างต่อเนื่อง ไม่ย่อท้อต่ออุปสรรคใดๆ แม้จะเหนื่อยยากเพียงใด ก็ต้องอดทนและพยายามต่อไป จนกว่าจะบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้"

เหล่าข้าราชบริพารที่เคยอ่อนแอ และไม่กล้าลงไปในสระน้ำ ต่างพากันละอายใจในความขี้ขลาดของตนเอง และตั้งใจว่าจะนำเอาแบบอย่างของเจ้าชายวิริยะไปปฏิบัติ เพื่อพัฒนาตนเองให้เป็นผู้ที่มีความเพียรพยายามมากยิ่งขึ้น

วันเวลาผ่านไป เจ้าชายวิริยะทรงเติบโตขึ้นเป็นกษัตริย์ผู้ทรงคุณธรรม ทรงปกครองปัญจาลนครด้วยความผาสุก ร่มเย็น ราษฎรอยู่ดีกินดี ทรงได้รับการยกย่องว่าเป็น พระราชาผู้มีวิริยะ อย่างแท้จริง

หลายครั้งที่เกิดวิกฤตการณ์ขึ้นในแผ่นดิน ไม่ว่าจะเป็นภัยธรรมชาติที่รุนแรง หรือการรุกรานจากศัตรูภายนอก พระเจ้าสุธรรมราชา (เมื่อทรงยังมีพระชนม์ชีพ) และเจ้าชายวิริยะ (เมื่อทรงขึ้นครองราชย์) ล้วนทรงนำพาอาณาประชาราษฎร์ให้ผ่านพ้นวิกฤตการณ์เหล่านั้นมาได้ ด้วยพระปรีชาสามารถและพระวิริยะอุตสาหะ

ครั้งหนึ่ง เกิดทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ทั่วทั้งแผ่นดิน ข้าวปลาอาหารขาดแคลน ราษฎรอดอยากเป็นจำนวนมาก พระเจ้าสุธรรมราชาทรงไม่ทรงนิ่งดูดาย ทรงออกอุบายช่วยเหลือราษฎร ด้วยการจัดให้มีโครงการปลูกข้าวขึ้นใหม่ในพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ และทรงส่งเสริมให้ราษฎรปลูกพืชที่หลากหลายเพื่อความมั่นคงทางอาหาร

แม้จะมีอุปสรรคมากมายในการฟื้นฟูแผ่นดิน แต่พระองค์ก็ทรงไม่ทรงท้อถอย ทรงนำพาเหล่าข้าราชบริพารและราษฎรทำงานอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย มีการจัดสรรทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และทรงให้กำลังใจแก่ผู้คนอยู่เสมอ

เมื่อเจ้าชายวิริยะทรงขึ้นครองราชย์ พระองค์ก็ทรงดำเนินรอยตามพระบรมชนก ทรงให้ความสำคัญกับความเพียรพยายามในการพัฒนาอาณาจักร ทรงส่งเสริมการศึกษา การค้าขาย และการเกษตร เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของราษฎร

มีเรื่องเล่าว่า ครั้งหนึ่งมีปัญหาเรื่องน้ำท่วมขังในบางพื้นที่ ทำให้เกิดโรคระบาด และส่งผลกระทบต่อการเพาะปลูก เจ้าชายวิริยะทรงไม่ทรงปล่อยปละละเลย พระองค์ทรงระดมผู้คนมาช่วยกันขุดคลอง ระบายน้ำ และสร้างเขื่อนกั้นน้ำ

"ทุกคน!" เสียงของเจ้าชายวิริยะดังกังวานไปทั่ว "เราต้องไม่ยอมแพ้ต่อธรรมชาติ! เราต้องใช้สติปัญญาและความเพียรพยายามของเรา เพื่อเอาชนะอุปสรรคนี้! เราต้องร่วมมือกัน ทำให้แผ่นดินของเรากลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง!"

คำกล่าวของเจ้าชายวิริยะ ปลุกเร้ากำลังใจให้กับผู้คนเป็นอย่างมาก ทุกคนต่างทำงานอย่างขยันขันแข็ง ไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย การขุดคลอง การสร้างเขื่อนดำเนินไปอย่างรวดเร็ว และในที่สุด ปัญหาก็นคลี่คลายลง

ด้วยพระวิริยะอุตสาหะของพระองค์ ปัญจาลนครจึงเป็นแคว้นที่เจริญรุ่งเรือง และเป็นที่เลื่องลือไปทั่วทุกสารทิศ

คติธรรม

ความเพียรพยายามคือหัวใจสำคัญของความสำเร็จ ไม่ว่าอุปสรรคจะใหญ่หลวงเพียงใด หากเรามีความตั้งใจจริง และไม่ย่อท้อต่อความยากลำบาก เราย่อมสามารถเอาชนะมันได้

บารมีที่บำเพ็ญ

วิริยบารมี