Muḷapariyāya Jātaka

Muḷapariyāya Jātaka

Tại một ngôi làng nhỏ bé nằm sâu trong rừng thẳm, nơi những cây cổ thụ vươn cao chạm tới mây xanh, có một gia đình sống bằng nghề trồng trọt. Gia đình ấy gồm có cha, mẹ và ba người con trai. Người con cả tên là Vīra, mạnh mẽ và chăm chỉ; người con thứ hai tên là Dhīra, thông minh và khéo léo; còn người con út tên là Mūla, hiền lành và ít nói. Cuộc sống của họ tuy nghèo khó nhưng luôn tràn đầy tình yêu thương.

Một năm nọ, hạn hán kéo dài, ruộng đồng khô cằn, cây cối héo úa. Gia đình họ, cũng như bao gia đình khác trong làng, lâm vào cảnh thiếu thốn trầm trọng. Họ đã cố gắng hết sức, nhưng nước nguồn ngày càng cạn kiệt, lương thực dự trữ vơi dần.

Trong hoàn cảnh khó khăn ấy, người cha đã lên rừng tìm kiếm nguồn nước. Sau nhiều ngày đêm lặn lội, ông phát hiện ra một mạch nước ngầm chảy ra từ một khe đá trên đỉnh núi cao. Mạch nước này trong vắt và mát lạnh, có vẻ như là nguồn nước vô tận. Ông mừng rỡ trở về báo tin cho gia đình.

Ba người con trai, nghe tin cha tìm được nguồn nước, ai nấy đều vui mừng. Họ cùng nhau vác cuốc, xẻng, lều trại và lương thực lên núi. Họ quyết định sẽ đến đó sinh sống và canh tác, hy vọng sẽ thoát khỏi cảnh nghèo đói.

Khi đến nơi, họ thấy mạch nước quả thực rất lớn, chảy ra từ một khe đá lớn. Tuy nhiên, để dẫn nước về nơi canh tác, họ cần phải đào một con mương dài và sâu. Người con cả Vīra, với sức mạnh của mình, đã xung phong đi đầu trong việc khai phá. Anh ta vung cuốc, đào đất, khai thông lối đi cho dòng nước.

Người con thứ hai Dhīra, với sự thông minh của mình, đã lên kế hoạch chi tiết về việc dẫn nước, tính toán độ dốc của con mương sao cho nước chảy thuận lợi nhất. Anh ta chỉ đạo Vīra và Mūla thực hiện.

Còn người con út Mūla, cậu bé vẫn lặng lẽ làm theo những gì anh mình chỉ bảo. Cậu không nói nhiều, chỉ tập trung vào công việc, đào đất, san đá. Tuy nhiên, mỗi khi có một tảng đá lớn nằm chắn ngang, hoặc một chỗ đất cứng đầu, Mūla lại là người duy nhất có thể di chuyển hoặc làm mềm nó ra. Cậu bé dường như có một sức mạnh tiềm ẩn, một sự hiểu biết sâu sắc về lòng đất.

Sau nhiều ngày làm việc cật lực, con mương dẫn nước cuối cùng cũng hoàn thành. Dòng nước từ khe đá đổ xuống ào ào, tưới mát cho mảnh đất khô cằn. Cây cối bắt đầu hồi sinh, mầm xanh nhú lên. Ba anh em vui mừng khôn xiết.

Họ bắt đầu trồng trọt trên mảnh đất mới. Nhờ có nguồn nước dồi dào, vụ mùa bội thu. Họ đã có đủ lương thực để ăn, và còn dư để bán, mang lại cuộc sống ấm no cho gia đình.

Tuy nhiên, có một điều kỳ lạ. Dù Vīra là người chăm chỉ nhất, Dhīra là người lên kế hoạch giỏi nhất, nhưng dường như Mūla mới là người có đóng góp quan trọng nhất trong việc khai thác nguồn nước. Mỗi khi gặp khó khăn, dù là về sức lực hay kỹ thuật, Mūla luôn tìm ra cách giải quyết. Cậu bé dường như hiểu được ý muốn của đất, của nước.

Một ngày nọ, khi đang đào đất, Mūla đào phải một gốc cây cổ thụ lớn nằm sâu dưới lòng đất. Cậu bé cố gắng dùng sức để nhổ nó lên, nhưng không được. Dhīra liền nghĩ ra cách dùng đòn bẩy, nhưng cũng không ăn thua. Cuối cùng, Mūla chỉ cần đặt tay lên gốc cây, khẽ khàng thì thầm điều gì đó, và lạ thay, gốc cây từ từ nhả rễ, và Mūla dễ dàng nhấc nó lên.

Ba anh em nhận ra rằng, Mūla không chỉ có sức mạnh và sự hiền lành, mà còn có một sự kết nối đặc biệt với thiên nhiên, với cội nguồn. Cậu bé hiểu được tiếng nói của đất, của cây, của nước. Chính nhờ sự thấu hiểu sâu sắc đó, cậu mới có thể khai thác và dẫn nguồn nước quý giá về cho gia đình.

Từ đó trở đi, Mūla được mọi người kính trọng. Cậu bé không chỉ giúp gia đình mình có cuộc sống sung túc, mà còn chia sẻ kiến thức của mình với dân làng, giúp họ khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững. Cậu bé dạy họ cách lắng nghe đất, cách tôn trọng cây cối, và cách sử dụng nước một cách khôn ngoan.