Pháp-cù-lê-da-la-xá-mi-da-da-ka-cha-da-ka (Phagguna-jātaka)

Pháp-cù-lê-da-la-xá-mi-da-da-ka-cha-da-ka (Phagguna-jātaka)

Tại một khu rừng rậm rạp, nơi ánh mặt trời khó có thể xuyên qua tán lá, có một con chim công xinh đẹp tên là Phagguna. Bộ lông của Phagguna lấp lánh như cầu vồng, mỗi bước đi của chú đều uyển chuyển và duyên dáng. Chú là niềm tự hào của cả khu rừng, được muôn loài yêu mến và ngưỡng mộ. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài rực rỡ ấy, Phagguna lại mang trong lòng một nỗi buồn sâu kín: chú luôn lo sợ rằng vẻ đẹp của mình sẽ phai tàn theo thời gian.

Mỗi ngày, Phagguna đều dành hàng giờ để soi mình dưới dòng suối trong veo, tỉ mỉ chải chuốt từng chiếc lông vũ. Chú luôn tự hỏi: "Liệu ta có thể giữ mãi vẻ đẹp này không? Khi tuổi già ập đến, khi bộ lông không còn óng ánh, liệu mọi người còn yêu quý ta nữa không?" Nỗi ám ảnh về sự suy tàn của sắc đẹp khiến Phagguna không thể tìm thấy niềm vui trọn vẹn.

Một ngày nọ, một vị thiền sư uyên bác, với mái tóc bạc phơ và đôi mắt hiền từ, đi ngang qua khu rừng. Nhà sư dừng chân dưới gốc cây cổ thụ, nơi Phagguna đang ngồi ủ rũ. Thấy vậy, nhà sư mỉm cười và cất tiếng hỏi: "Này bạn chim xinh đẹp, sao ngươi lại mang vẻ mặt buồn bã đến vậy? Vẻ đẹp của ngươi khiến cả khu rừng bừng sáng, cớ sao ngươi lại không vui?"

Phagguna giật mình, nhìn lên và thấy nhà sư. Chú cất giọng buồn bã: "Kính thưa bậc tu hành cao quý, tôi buồn vì tôi biết rằng vẻ đẹp này sẽ không tồn tại mãi mãi. Thời gian sẽ lấy đi tất cả. Tôi sợ hãi ngày tàn lụi của chính mình."

Nhà sư lắng nghe rồi mỉm cười độ lượng. "Bạn chim thân mến," nhà sư nói, "vẻ đẹp bên ngoài, dù lộng lẫy đến đâu, cũng chỉ là phù du. Nó giống như đóa hoa nở rộ rồi sẽ tàn, như ánh nắng ban mai rồi sẽ tắt. Nhưng có một vẻ đẹp khác, còn quý giá hơn vạn lần, đó là vẻ đẹp của tâm hồn. Vẻ đẹp ấy không bị thời gian bào mòn, không bị tuổi già làm lu mờ. Đó là vẻ đẹp của lòng tốt, của trí tuệ, của sự bình an và lòng từ bi."

Phagguna lắng nghe chăm chú, đôi mắt mở to đầy vẻ suy tư. Nhà sư tiếp tục: "Thay vì lo sợ sự phai tàn của sắc đẹp bên ngoài, hãy vun bồi vẻ đẹp bên trong. Hãy giúp đỡ những sinh vật yếu đuối, hãy chia sẻ niềm vui với bạn bè, hãy học hỏi những điều hay lẽ phải. Khi tâm hồn ngươi tràn đầy lòng tốt và trí tuệ, ngươi sẽ tỏa sáng theo một cách khác, một vẻ đẹp vĩnh cửu mà không gì có thể cướp đi được."

Nhà sư lấy trong túi ra một hạt giống nhỏ, đưa cho Phagguna. "Đây là hạt giống của cây Bồ Đề. Hãy gieo nó xuống và chăm sóc thật tốt. Khi cây lớn lên, nó sẽ mang lại bóng mát cho muôn loài và nhắc nhở ngươi về vẻ đẹp đích thực."

Phagguna nhận lấy hạt giống với lòng biết ơn sâu sắc. Chú hiểu ra rằng, nhà sư đã chỉ cho mình con đường thoát khỏi nỗi sợ hãi vô nghĩa. Chú quyết định thay đổi. Từ đó trở đi, Phagguna không còn dành quá nhiều thời gian để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của mình nữa. Thay vào đó, chú dùng đôi cánh xinh đẹp để bay đi khắp nơi, mang những hạt giống tốt lành đến những vùng đất cằn cỗi, giúp đỡ những chú chim non yếu ớt tìm thức ăn, và dùng giọng hát du dương của mình để xoa dịu nỗi buồn cho những sinh vật khác.

Phagguna cũng tìm một mảnh đất màu mỡ và gieo hạt giống Bồ Đề mà nhà sư đã tặng. Chú kiên nhẫn chăm sóc, tưới nước, nhổ cỏ. Dần dần, hạt giống nảy mầm, vươn lên thành một cây non xanh tốt, rồi lớn dần thành một cây Bồ Đề cổ thụ, tỏa bóng mát rượi khắp một vùng.

Nhiều năm trôi qua, bộ lông của Phagguna không còn rực rỡ như xưa. Một vài chiếc lông đã bạc màu, một vài chiếc đã rụng đi. Nhưng Phagguna không còn buồn bã nữa. Chú nhận ra rằng, mình đã tìm thấy một vẻ đẹp mới, một vẻ đẹp đến từ những hành động tử tế, từ sự giúp đỡ người khác, từ việc mang lại lợi ích cho cộng đồng. Vẻ đẹp của sự sẻ chia, của lòng nhân ái và sự bình an trong tâm hồn đã thay thế cho nỗi ám ảnh về sắc đẹp phù du.

Những sinh vật trong rừng vẫn yêu quý Phagguna, không phải vì bộ lông rực rỡ của chú, mà vì tấm lòng nhân hậu và sự giúp đỡ không mệt mỏi của chú. Dưới bóng cây Bồ Đề cổ thụ, Phagguna thường kể lại câu chuyện của mình cho những thế hệ chim non nghe, dạy chúng rằng vẻ đẹp thực sự nằm ở bên trong, ở những hành động cao đẹp và ở một trái tim biết yêu thương.