มหาสุบินชาดก (Mahāsubhina Jātaka)

มหาสุบินชาดก (Mahāsubhina Jātaka)

ในสมัยที่พระโพธิสัตว์ทรงเป็นกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่แห่งแคว้นกาสี มีพระนามว่า พระเจ้ามหาสุบิน พระองค์ทรงเป็นกษัตริย์ผู้ทรงปัญญา ทรงใฝ่พระทัยในการศึกษาศาสตร์ต่างๆ ทรงโปรดปรานการอ่าน การฟัง และการสนทนาธรรมเป็นอย่างยิ่ง พระองค์ทรงมีพระปรีชาสามารถในการทำนายฝันได้อย่างแม่นยำ

วันหนึ่ง ขณะที่พระองค์บรรทมหลับไป ทรงพระสุบินนิมิตแปลกประหลาดถึง 16 ประการ นิมิตเหล่านี้ล้วนเป็นเรื่องที่น่าอัศจรรย์และไม่น่าจะเป็นไปได้ในโลกแห่งความเป็นจริง เช่น เห็นต้นกล้วยออกผลเป็นดอกไม้ เห็นกบกินงู เห็นคลื่นทะเลพัดเข้าสู่แผ่นดินเล็กๆ เห็นดอกบัวตูมลอยอยู่บนท้องฟ้า เหล่านี้เป็นต้น

เมื่อพระองค์ทรงตื่นบรรทม ทรงใคร่ครวญถึงความหมายของนิมิตเหล่านั้น แต่ก็ยังไม่สามารถเข้าใจได้อย่างถ่องแท้ จึงทรงเรียกประชุมเหล่าพราหมณ์ผู้รอบรู้ในตำรา และโหรผู้เชี่ยวชาญด้านการทำนายฝันเข้ามาในท้องพระโรง

“ท่านทั้งหลาย” พระเจ้ามหาสุบินตรัสขึ้น “เมื่อคืนนี้ ข้าทรงพระสุบินนิมิตประหลาดถึง 16 ประการ ข้าปรารถนาจะทราบความหมายของนิมิตเหล่านี้ โปรดพยากรณ์ให้ข้าฟังด้วย”

เหล่าพราหมณ์และโหรต่างก็ก้มหน้าก้มตาพิจารณานิมิตเหล่านั้น บางคนก็พยายามตีความตามตำรา แต่ก็ยังไม่มีใครสามารถให้คำตอบที่น่าพอใจได้ บางคนก็กลัวที่จะพยากรณ์ เพราะเกรงว่าคำทำนายจะผิดพลาด

ในขณะที่บรรยากาศเต็มไปด้วยความเงียบงัน มีพราหมณ์หนุ่มผู้หนึ่ง นามว่า สุบินะ ซึ่งเพิ่งสำเร็จการศึกษาและมีความรู้ความสามารถเป็นเลิศ แต่ยังขาดประสบการณ์ เขาได้ทูลขอโอกาสในการพยากรณ์

“ข้าแต่พระมหากษัตริย์ผู้ทรงธรรม” สุบินะกล่าวด้วยความเคารพ “ข้าพระองค์ขอโอกาสในการพยากรณ์นิมิตทั้ง 16 ประการนี้ ข้าพระองค์เชื่อว่าสามารถไขความหมายได้อย่างถูกต้อง”

พระเจ้ามหาสุบินทรงแย้มพระสรวล และทรงอนุญาตให้สุบินะพยากรณ์ สุบินะจึงเริ่มอธิบายความหมายของนิมิตแต่ละประการอย่างละเอียด

“นิมิตที่เห็นต้นกล้วยออกผลเป็นดอกไม้” สุบินะกล่าว “หมายถึง การที่เหล่าคนพาล ผู้ไม่มีปัญญา จะคิดทำการใหญ่ แต่กลับล้มเหลว”

“ส่วนนิมิตที่เห็นกบกินงู” สุบินะอธิบายต่อไป “หมายถึง การที่ผู้ต่ำต้อย จะมีอำนาจเหนือกว่าผู้มีคุณธรรม”

“และนิมิตที่เห็นดอกบัวตูมลอยอยู่บนท้องฟ้า” สุบินะกล่าวปิดท้าย “หมายถึง การที่เหล่าทารก จะต้องตายก่อนวัยอันควร”

เมื่อสุบินะพยากรณ์ครบทั้ง 16 ประการ พระเจ้ามหาสุบินทรงพิจารณาคำพยากรณ์อย่างถี่ถ้วน พระองค์ทรงเห็นว่าคำพยากรณ์ของสุบินะนั้น สมเหตุสมผล และสอดคล้องกับหลักธรรมคำสอนที่พระองค์ทรงทราบมา

“ท่านพราหมณ์สุบินะ” พระเจ้ามหาสุบินตรัสชมเชย “ความรู้และความสามารถของท่านนั้นยอดเยี่ยมยิ่งนัก ท่านได้ไขความกระจ่างในสิ่งที่ข้าสงสัยมาตลอด”

พระเจ้ามหาสุบินทรงประทานรางวัลอันมีค่ายิ่งแก่สุบินะ และทรงแต่งตั้งให้เป็นราชบัณฑิตประจำราชสำนัก

ต่อมา พระเจ้ามหาสุบินทรงใช้ความรู้ที่ได้จากการตีความนิมิตเหล่านี้ ในการปกครองบ้านเมือง พระองค์ทรงระมัดระวังในการแต่งตั้งขุนนาง ทรงเลือกแต่ผู้มีปัญญาและคุณธรรมเข้ามาทำงาน ทรงสนับสนุนผู้ที่สมควรได้รับการยกย่อง และทรงระงับยับยั้งผู้ที่จะนำความเดือดร้อนมาสู่บ้านเมือง

ด้วยพระปรีชาสามารถในการทำนายฝัน และการนำความรู้นั้นมาประยุกต์ใช้ในการบริหารบ้านเมือง แคว้นกาสีจึงมีความสงบสุข ร่มเย็น และเจริญรุ่งเรือง ตลอดรัชสมัยของพระเจ้ามหาสุบิน

พระโพธิสัตว์ผู้เป็นพระเจ้ามหาสุบิน ทรงสั่งสอนให้เห็นว่า แม้ความฝันจะเป็นเรื่องลึกลับ แต่หากเราใช้สติปัญญาพิจารณาอย่างรอบคอบ และนำมาปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม ก็สามารถเป็นประโยชน์ในการดำเนินชีวิตได้